İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü, 1914 yılında, I. Dünya Savaşı koşullarında Ziya Gökalp'in öncülüğünde kurulmuştur. Uzun yıllar alandaki tek üniversite bölümü olarak sosyoloji disiplininin Türkiye'de gelişmesine ve kurumsallaşmasına yön vermiş, kendi geleneğini oluşturmuştur. Kökleri tarihe dayanmakla birlikte bölümümüz hem sosyal bilimler alanında ortaya çıkan yeni eğilimleri ve tartışma alanlarını yakından takip etmiş hem de güncel toplumsal sorunlar karşısındaki dikkati ve hassasiyetiyle ulusal ve uluslararası ölçekte değişen koşullara ayak uydurarak daima dinamik ve çağdaş kalmayı başarmıştır.
Fen, Edebiyat, Fen-Edebiyat, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakülteleri Öğretim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (FEDEK) tarafından akredite edilmiş olan Sosyoloji Bölümü; 5 profesör, 7 doçent, 3 doktor öğretim üyesi, 6 araştırma görevlisi ve 1 öğretim görevlisinden oluşan 22 kişilik akademik kadrosu ve her yıl güncellenen müfredatı ile öğrencilerin toplumsala ilişkin meraklarını canlı tutmayı amaçlamakta, onları soru sormaya ve özgün araştırmalar yapmaya yönlendirmekte ve tüm bunlar için gerekli mecraları/olanakları sağlamaktadır.
Sosyoloji Bölümünün öğretim planında birbirini devam ettiren ve tamamlayan dersler birbirini takip eden dönemlerde verilmektedir. Öğretim planının:
Lisans eğitimini amfilerle sınırlamayarak hayat boyu öğrenme becerisi kazandırmaya yönelen İstanbul Sosyoloji; öğretim üyeleri ile öğrenciler arasındaki iletişimi merkeze alan, geliştirdiği müfredat dışı etkinliklerle öğrencileri lisans döneminde destekleyen ve iş hayatına hazırlayan öğrenci dostu bir bölümdür. Bölümde:
gibi dizilerle haftada en az bir defa olmak üzere sosyal bilimlerin her alanından davet edilen konuklarla disiplinler arası etkinlikler düzenlenmektedir.
Bölüm bünyesinde Sosyoloji Kulübü, Şehir ve Toplum Kulübü ve Ekoloji Kulübü olmak üzere üç farklı kulüp faaliyet göstermektedir. Öğrencilerin sosyalleşmesine, ilgi ve becerilerini keşfetmelerine yardımcı olmaktadır.
Ayrıca bölümde çift anadal ve yan dal imkânlarıyla öğrencilerin ilgi alanlarını zenginleştirmelerine ve disiplinler arası bir yaklaşım geliştirmelerine olanak sağlanmaktadır.
2015 yılında kurulan Sosyoloji Araştırma Merkezi, toplumsal yapıya ve sorun alanlarına ilişkin yürüttüğü özgün araştırmalarda öğrenci katılımını ön plana çıkarmaktadır. Böylece öğrencilerin teorik sosyoloji eğitiminin yanı sıra bilimsel araştırma yöntem ve tekniklerinin teorik bilgisine ve uygulama deneyimine sahip olmaları, bilgi birikimlerini uygulayabilecekleri saha deneyimi edinmeleri ve topladıkları verileri işleyebilecekleri veri analiz programlarını kullanabilme becerisi kazanmaları amaçlanmaktadır. Merkez bünyesinde bugüne kadar kamu ve özel sektör iş birliği ile 8 proje yürütülürken ayrıca 8 Akademik Gelişim Eğitimi düzenlenmiştir.
Sosyoloji Araştırma Merkezi, bir araştırmanın parçası olmanın yanı sıra öğrencilere farklı başlıklar altında müfredat dışı etkinliklerle beceri ve yetkinliklerini geliştirme fırsatı sunmaktadır. Merkezin etkinlik dizileri:
Bu etkinlikler ile öğrencilerin sahaya ve çalışma hayatına ilişkin ilgilerinin ve bilgilerinin artırılması hedeflenmektedir.
Ayrıca Sosyoloji Araştırma Merkezi bünyesinde 2019 yılından itibaren üç atölye dizisi tasarlanmıştır:
Yabancı dil eğitimine yönlendiren ve iş süreçlerine hazırlayan Kılavuz Konuşmalar serisi de eşzamanlı olarak öğrencileri desteklemeye devam etmektedir.
Daha fazla bilgi için: Sosyoloji Araştırma Merkezi
Lisans eğitimi sonrasında akademik alanda uzmanlaşmak isteyen öğrenciler için Sosyoloji Anabilim Dalı'nda beş yüksek lisans programı ve bir doktora programı bulunmaktadır:
Böylelikle Türk üniversite sisteminin ihtiyaç duyduğu öğretim üyesi kadrolarının yetiştirilmesine katkıda bulunulduğu gibi araştırmacı yetiştirilmesinde de önemli bir sorumluluk üstlenilmektedir.
Sosyoloji Bölümü uluslararası akademik etkinlikleri ve ağları takip etmektedir. 2015 yılından itibaren dünyanın önde gelen sosyoloji kuruluşlarından ISA (International Sociological Association) ve ESA’ya (European Sociological Association) üyedir. Bölüm bünyesinde yayımlanan Sosyoloji Dergisi, uluslararası dergi statüsünde olup ESCI indeksince taranmaktadır. Ayrıca Almanya, Polonya ve İsveç’teki çeşitli üniversitelerle yapılan ikili anlaşmalar çerçevesinde öğrencilere ERASMUS imkânı sağlanmaktadır.
İstanbul Sosyoloji, Türkiye’de sosyoloji kamusunda öncü bir rol oynamaktadır. Bütün etkinlik ve projelerini farklı disiplinler, farklı üniversitelerdeki sosyoloji bölümleri ve çeşitli özel ve kamu kuruluşları ile iş birliği içinde geliştirmektedir. Bu etkinliklerin tamamı dışarıya açık olmakla birlikte kayıt altına alınarak sosyal mecralarda yayımlanmaktadır. Her yıl belli bir temaya odaklanan Sosyoloji Seminerleri konuşmaları Sosyoloji Seminerleri Dizisi başlığıyla yayımlanmaktadır. Sosyoloji Araştırma Merkezinde yürütülen projelerin raporları da toplumla ve yetkili kurum ve kuruluşlarla paylaşılmaktadır. 1917 yılından beri yayın hayatına devam eden Sosyoloji Dergisi’nin tüm sayıları, sosyoloji disiplininin Türkiye’deki serüvenine ilişkin önemli bir kaynak olarak çevrimiçi erişime açıktır: Sosyoloji Dergisi
Ayrıca İstanbul Sosyoloji yaklaşık 83 bin kişinin takip ettiği sosyal medya hesapları üzerinden sosyal bilimlerde öncü isimler hakkında bilgilendirici paylaşımlar yapmakta, sosyoloji kamusunu ve meraklılarını alana ilişkin güncel gelişmelerden, tartışmalardan ve eğilimlerden haberdar etmektedir. Böylelikle Sosyoloji Bölümü sadece kendi alanında değil, sosyal bilimciler arasındaki fikir alışverişi, etkileşim ve iletişim kanallarını oluşturmak ve dinamikleştirmek yoluyla bir bütün olarak Türk sosyal bilimlerinin gelişmesine katkı sağlamaktadır.
Sosyolog unvanı alan mezunlarımız, elde ettikleri toplumsal alanı yorumlama becerisiyle eğitim-öğretim faaliyetlerinden medyaya, siyasal araştırma kurumlarından reklamcılığa, sosyal hizmetlerden insan kaynaklarına ve halkla ilişkilere varıncaya dek pek çok alanda meslekî kariyer yapabilmekte; özel ve kamu kuruluşlarında çalışma imkânına sahip olmaktadırlar.
Programın iç paydaşları akademik kadrodan, program öğrencilerinden, yan dal öğrencilerinden ve çift anadal öğrencilerinden müteşekkildir. Program öğrencilerinin arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Programına özgü, özel sorumlulukları olan öğrenciler bulunmaktadır. Bunlar öğrenci temsilcileri, kısmi zamanlı öğrenciler, öğrenci kulübü başkanları ve akran rehberleridir. Programın öğrenci temsilcisi her yıl yeniden seçilir. Sosyoloji Programı, Edebiyat Fakültesinde 1 öğrenci ile temsil edilir. Buna ek olarak Sosyoloji Programı'nda öğrenim görmekte olan her sınıfı temsilen 1 öğrenci seçilir. Sınıf temsilcileri, Bölüm Başkanlığı ile yapılan görüşmelerde temsil ettikleri sınıfın görüşlerini ve önerilerini paylaşır. Kısmi zamanlı öğrenciler, İstanbul Üniversitesi’nin öğrencilerine ayda en fazla 30 saat olmak üzere üniversitenin 85 farklı biriminde çalışabilme olanağı tanıdığı Kısmi Zamanlı Öğrenci Çalışma Programı’ndan faydalanan öğrencilerdir. Kontenjan her yıl ilgili birimlerin talep ettikleri öğrenci sayıları ile belirlenmektedir. Sosyoloji Programı’nda öğrenim gören öğrencilerin üç resmi öğrenci kulübü vardır: Sosyoloji Kulübü, Şehir ve Toplum Kulübü, Ekoloji Kulübü. Akran Rehberliği tecrübeli öğrenciler ile yeni başlayan öğrencilerin bilgilerini ve deneyimlerini paylaşabileceği ve becerilerini geliştirebileceği gönüllü iletişim ve iş birliği ağıdır. Dış paydaşlar ise geniş bir gruptan oluşmaktadır: Yükseköğretim Kurulu (YÖK), İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, İstanbul Üniversitesi’nin tüm fakülteleri, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin tüm programları, YÖK’e bağlı tüm sosyoloji programları, ilgili vakıf ve dernekler, sektörler/işverenler ve mezun öğrenciler.
19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Ahmet Şuayb, Ahmet Rıza, Bedii Nuri, Satı el-Husri, Sabahaddin Bey gibi isimlerin Ulum-u İktisadiye ve İctimaiye Mecmuası, Servet-i Fünun, Maarif Mecmuası ve Terakki gibi bazı dergilerde Spencer, Comte, Worms, Le Play, Demolins gibi Avrupalı bazı sosyal bilimcilerin sosyolojik yaklaşımlarını tanıttıkları yazılar ve Osmanlıcaya tercüme edilen bazı makale ve kitaplar ile sosyoloji Osmanlı aydınları arasında tanınmaya başladı. Avrupa ülkelerinde üniversite yapılanması içerisinde kendisine henüz meşru bir konum elde edemeyen sosyolojik düşünceyle modernleşme çabalarının yarattığı bir dizi acil ve yakıcı siyasal, kültürel ve toplumsal sorunlar bağlamında ilgilenmeye başlayan Osmanlı aydınlarının sosyolojiyi kavrama, yorumlama ve kullanma biçimleri sistematik bir ilgiden ve kullanımdan uzaklıkla tanımlanabilir.
Türkiye’de sosyolojinin 1914’te Ziya Gökalp tarafından Darulfünun’da ders olarak okutulmaya başlandığı yaygın kabul görmüştür. Ancak Türk sosyoloji tarihi literatüründe, Darulfünun’da sosyoloji derslerinin başlangıcına dair 1912, 1913, 1915 gibi farklı tarihler de verilir. Bazı kaynaklarda 1912’de Darulfünun Hukuk Fakültesi’nde Ahmed Şuayb tarafından İctimaiyat isimli bir dersin verildiğine dair bir bilgiye rastlanmaktadır. Ancak Hukuk Fakültesi ders programlarında Ahmed Şuayb’ın bu isimde bir ders verdiğini gösterir herhangi bir bilginin bulunmayışı ve biyografisine ilişkin kaynakların Şuayb’ın vefat tarihini 1910 olarak tespit etmiş olmaları dikkate alındığında söz konusu iddianın yanlışlığına hükmetmek gerekir. 1912 Darulfünun düzenlemesinde Edebiyat Şubesi’nde İlm-i İctimaiyat isimli bir derse yer verilmekle birlikte, Balkan Harbi sebebiyle söz Darulfünun’daki öğretimlerin kesintiye uğraması sebebiyle olsa gerek, söz konusu dersin verilip verilmediğine ya da kim tarafından verildiğine dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Kazım Nami Duru’nun Reşat Nuri Güntekin’in sözlü beyanına dayandırdığı bir başka iddiaya göre; Gökalp Diyarbakır’dan Selanik’e geçerken 1909-1910 öğretim yılında Darulfünun Edebiyat Şubesi’nde İlm-i Hikmet dersi veren Emrullah Efendi’nin Maarif Vekili olması sebebiyle meşguliyetini mazeret göstererek dersi bırakması üzerine onun yerine derslere girip sosyoloji dersi yapmış olduğudur. Dersin yeni bir ders olup olmadığı ya da Emrullah Efendi’nin dersinin kalan haftalarında sosyolojiye dair bir şeyler mi anlattığına dair herhangi bir bilgi de vermemektedir. Ancak söz konusu dönemin ders programlarında Gökalp -veya bir başkası- adına açılmış İlm-i İctimâ isimli bir dersin olmayışı bu iddiayı desteklememektedir. Duru’nun bu iddiasını destekleyecek başkaca bir anlatıya da rastlanmamaktadır.
Sosyolojinin Darulfünun ders programlarında düzenli olarak yer almaya başlaması Gökalp’in 16 Aralık 1913’te Darulfünun-u Şahâne Edebiyat Şubesi’ne atanmasıyla başlar. 1914-1915 öğretim yılı ders programında 2. ve 3. sınıflarda İlm-i İctimâî başlıklı bir derse yer verilir. Bu dönemde ders programına giren İlm-i İctimâî, henüz kürsü sistemine geçilmediği için, Fakülte’nin -felsefe, coğrafya, tarih, edebiyat, pedagoji, psikoloji disiplinlerinin dersleriyle birlikte- ortak ders havuzundaki derslerden birisi statüsündeydi. Emrullah Efendi’nin, Maarif Vekilliği’nin Alman müşaviri Dr. Franz Schmidt ve Gökalp’in uğraşlarıyla 1915-1916 öğretim yılından itibaren Darulfünun Edebiyat Fakültesi’nde kürsü sistemine geçilmesi ve her kürsü için teorik müfredatlarını uygulamayla da destekleyebilmeleri amacıyla birer enstitü kurulması kararlaştırılır. Bu yeni düzenlemeyle birlikte, Edebiyat Fakültesi bünyesinde Felsefe şubesi altında -Felsefe ve Terbiye kürsüleriyle birlikte- İctimâiyat kürsüsü kurulur. Kürsünün müderrisi olarak Ziya Gökalp, müderris muavini olarak da Ahmet Emin (Yalman) atanır. 1915 yılında, ayrıca, Daru’l-İctimâiyat Mesâisi (Sosyoloji Araştırma Enstitüsü) tesis edilir.
Yukarıda kısaca bahsedilen düzenlemeler çerçevesinde, müstakil bir araştırma alanı olarak Darulfünun sistemine dahil edildiği tarih olan 1914, Türkiye’de sosyolojinin akademi içerisinde kabul görmesinin ve kurumsallaşmasının başlangıcı olarak kabul edilir. Bu itibarla, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü, Türkiye’de ilk sosyoloji kürsüsü olarak kabul edilir.
Ziya Gökalp; imparatorluktan millî bir devlete geçiş sürecinde, Emile Durkheim’ın sosyolojik yaklaşımlarından yararlanarak ‘millî bir mefkûre’ geliştirmek doğrultusunda sosyolojiye bir yön tayin eder. Gökalp’in Darulfünun’daki faaliyetleri sosyoloji disipliniyle sınırlı kalmaz ve millî bir mefkûre geliştirme hedefi doğrultusunda tarih, edebiyat, ilahiyat, iktisat gibi diğer sosyal ve beşerî bilimlerin alanlarını da etkiler. 1915 yılında İçtimaiyat Darü’l-Mesaisi (Sosyoloji Araştırma Merkezi)’ni kurar. 1917 yılında, toplam 7 sayı çıkacak olan, interdisipliner bir nitelik taşıyan İçtimaiyat Mecmuası (Sosyoloji Dergisi)’nı yayımlanır. I. Dünya Savaşı’nın bitiminde İstanbul’un işgal edilmesi ve Ziya Gökalp’in, diğer pek çok İttihat ve Terakki üyesi gibi Malta’ya sürgüne gönderilmesiyle birlikte Darülfünûn’daki sosyoloji eğitimi de sekteye uğrar. Cumhuriyet’in kurulmasından sonra Mehmet İzzet’in ve Necmeddin Sadak’ın çabaları sosyolojiyi Gökalp dönemindeki etkisine kavuşturmaktan uzaktır ve sosyoloji bir ‘servis dersi’ seviyesine düşürülür. Bu dönemde, Hukuk Fakültesi bünyesinde kurulan ve daha sonra İktisat Fakültesi’nin kurulmasıyla birlikte bu yeni fakülteye aktarılacak olan İktisadiyat ve İctimaiyat Enstitüsü’nde, Gerhard Kessler ve sonrasında da Ziyaeddin F. Fındıkoğlu öncülüğünde farklı bir sosyoloji yapma biçimi tecrübe edilmeye başlanmıştı.
1933 İstanbul Üniversitesi Reformu ile birlikte Edebiyat Fakültesi’nde yine Felsefe bölümü içerisinde kendisine yer edinen sosyoloji, 1940’ların başında, felsefî birikiminin derinliği, akademik ilgilerinin çeşitliliği ve entelektüel kişiliğinin gücüyle ulusal ve uluslararası akademik çevrelerde kendisine saygın bir yer edinen Hilmi Ziya Ülken’in olağanüstü çabalarıyla akademik meşruiyetini yeniden kazanmaya başladı. Ülken, 1942 yılında Sosyoloji Dergisi’ni çıkardı. Derginin ilk on beş sayısı onun yönetiminde (1942-1960) yayımlandı. Ülken ve Nurettin Şazi Kösemihal’in girişimleriyle uluslararası sosyoloji topluluklarıyla işbirlikleri geliştirildi, uluslararası sosyoloji kongrelerine ev sahipliği yapıldı. Onun başkanlığı döneminde sosyoloji müfredatının Mehmet Ali Şevki Bey gibi isimlerin kürsüde ders vermeye başlaması örneğinde olduğu gibi zenginleştirildiği görülür. Sosyoloji Dergisi’nin Ülken’in yönetiminde çıkan sayıları, onun döneminde sosyoloji bölümünde yapılan araştırmaların ve faaliyetlerin çeşitliliğine şahitlik eder. Ülken, Türkiye kapsamında faaliyet gösterecek bir Araştırma Merkezi’nin kurulmasına yönelik olarak Millî Eğitim Bakanlığı nezdinde girişimlerde de bulundu; ancak bu girişimlerine olumlu bir cevap alamadan, 27 Mayıs 1960 ihtilali sonrasında, ‘147’liliklerden birisi olarak’ İÜ Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü’ndeki görevinden uzaklaştırıldı. AÜ İlahiyat Fakültesi’nde ders vermeye devam etmesinde bir sakınca görülmedi. Sonrasında görevine iade edilse de, Ülken geri dönmedi ve akademik faaliyetlerine emekli olana kadar Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde devam etti.
Ülken’nden sonra Sosyoloji Bölümü başkanlığı görevi Nurettin Şâzi Kösemihal tarafından yürütüldü. 1961-1962 eğitim öğretim yılında Sosyoloji Bölümü iki sertifika programına ayrıldı: Tecrübî Sosyoloji ve Umumî Sosyoloji. Tecrübî Sosyoloji Sertifika Programı’nda Doç. Dr. Nurettin Şazi Kösemihal; Sosyoloji Tarihi, Köy ve Şehir Sosyolojisi, Tecrübî Sosyoloji Metod ve Teknikleri, Tecrübi Sosyoloji Araştırmaları, Sosyolojiye Giriş, Ana Sosyoloji Eserleri Semineri ve Yabancı Dilde Metinler derslerini verdi. Umumî Sosyoloji Sertifikası Programı’nda ise Doç. Dr. Cahit Tanyol; Sosyolojinin Ana Kavramları, Ana Sosyoloji Eserleri, San’at ve Cemiyet, Örf ve Adetler Sosyolojisi, Sosyal Ahlak ve Yabancı Dilde Metinler derslerini verdi.
Sosyoloji Dergisi 1960-1968 yılları arasında yayın hayatına 7 sayı ile devam etti. 1972 yılında Kösemihal’in vefatının ardından bölüm başkanlığı görevi Prof. Dr. Cahit Tanyol tarafından sürdürülür. Tanyol’un 1982 yılında emekli olmasıyla bölüm başkanlığını Prof. Dr. Baykan Sezer devraldı. 1982 tarihli YÖK düzenlemesiyle birlikte Sosyoloji Bölümü (i) Genel Sosyoloji ve Metodoloji, (ii) Kurumlar Sosyolojisi, (iii) Uygulamalı Sosyoloji, ve (iv) Sosyometri anabilim dallarından oluşan bir yapıya büründü. Prof. Dr. Baykan Sezer, çalışmalarıyla, Türk toplumunun dünya tarihi içerisindeki konumunu ve rolünü belirlemeye çalışan, Batı sosyolojisinin kuram ve değerlendirmelerini eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutan ve özgün bir Türk sosyolojisi yapmanın imkanlarını araştıran bir yaklaşımı Türk sosyolojisinin gündemine getirdi. 1989 yılında Sosyoloji Dergisi’ini, başlangıcından günümüze Sosyoloji Bölümü’nün sürekliliğini vurgulayacak şekilde, yeniden yayımlamaya başladı. Sosyoloji Araştırma Merkezi’nin faaliyetlerine yeniden başlaması için çalıştı.
Bu çalışmalar, 1996 yılında bölüm başkanlığına gelen Prof. Dr. Korkut Tuna döneminde devam ettirildi. Tuna’nın yönetimindeki 2000’lerde ise uygulamalı sosyoloji araştırmalarına giderek daha fazla yer verildi. 2003 yılından itibaren Sosyoloji Dergisi yılda iki kez çıkarıldı. Yine bu dönemde sosyoloji disiplininin Türkiye’de gelişiminde ve kurumlaşmasında emeği bulunan pek çok akademisyenin konuk edildiği, günümüz itibariyle sayısı 60’ı aşan ‘Sosyoloji Günleri’ başlıklı akademik konferanslar dizisi başlatıldı.
Bu çalışmalar 2011’de Sosyoloji Bölüm başkanlığına atanan Prof. Dr. İsmail Coşkun tarafından zenginleştirilerek ve çeşitlendirilerek sürdürüldü. Bugün Sosyoloji Dergisi düzenli bir yayın periyoduna kavuşmuş, içeriği zenginleşmiş, akademik indekslerde taranan bir dergi haline gelmiş, Sosyoloji Bölümü’nün ev sahipliği yaptığı bilimsel konferans ve tartışma toplantıları çeşitlenerek süreklilik kazanmış, Sosyoloji Araştırma Merkezi’nin alt yapısı kurulmuş, pek çok sosyolojik araştırma gerçekleştirmiş bir yapıya kavuşmuştur. Sosyoloji Bölümü ders programı günümüz toplumsal ve akademik gelişmelerine uygun olarak güncellenmiş, çeşitlendirilmiştir. Mevcut lisansüstü ders programları güncellenmiş ve Yüksek Lisans ve Doktora düzeyinde yeni tezli-tezsiz lisansüstü programları açılmıştır.
Halihazırda Bölüm Başkanlığı görevi Prof. Dr. Yücel Bulut tarafından yürütülmektedir.
23 Mart 1876'da Diyarbakır'da doğdu. Eğitimine Diyarbakır'da başladı, amcasından geleneksel İslam ilimlerini öğrendi. 1895'te İstanbul'a giderek Baytar Mektebi'ne kaydoldu; burada İbrahim Temo ve İshak Sükûti ile tanıştı, Jön Türklerden etkilenerek İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne katıldı. Muhalif eylemleri nedeniyle 1898'de tutuklandı, bir yıl cezaevinde kaldı ve 1900'de Diyarbakır'a sürgün edildi; 1908'e kadar burada küçük memuriyetlerde çalıştı. II. Meşrutiyet'ten sonra İttihat ve Terakki'nin Diyarbakır şubesini kurdu ve Peyman gazetesini çıkardı. 1909'da Selanik'teki kongreye Diyarbakır delegesi olarak katıldı, bir yıl sonra cemiyetin merkez yönetim kuruluna seçildi. 1910'da kuruluşuna öncülük ettiği İttihat ve Terakki İdadisi'nde sosyoloji dersleri verdi, Genç Kalemler dergisini çıkardı. Türk Ocağı'nın kurucuları arasında yer aldı; Türk Yurdu, Halka Doğru, İslam Mecmuası, Millî Tetebbular Mecmuası, İktisadiyat Mecmuası, İçtimaiyat Mecmuası ve Yeni Mecmua'da yazdı. Darülfünun-ı Osmanî'de (bugün İstanbul Üniversitesi) sosyoloji dersleri verdi; 1914'te Sosyoloji Bölümü'nü, 1915'te İçtimaiyat Darülmesaisi'ni kurdu. 1919'da İngilizler tarafından Malta'ya sürgün edildi. İki yıllık sürgünün ardından Diyarbakır'a döndü ve Küçük Mecmua'yı çıkardı. 1923'te Maarif Vekâleti Telif ve Tercüme Heyeti başkanlığına atanarak Ankara'ya gitti; aynı yıl Diyarbakır mebusu olarak İkinci Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Başlıca eserleri: Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak, Türkçülüğün Esasları, Türk Medeniyeti Tarihi. Kısa süren bir hastalığın ardından 25 Ekim 1924'te İstanbul'da vefat etti.

28 Şubat 1886'da İstanbul Cihangir’de doğdu. Vefa Lisesi’nin ardından 1908'de Darülfünun (bugün İstanbul Üniversitesi) Fen Fakültesi bitkibilim bölümünü bitirdi. II. Meşrutiyet’in ilanından kısa süre önce Darülmuallimîn-i İptidaiye’ye (ilk öğretmen okulu) yazı (hat) öğretmeni olarak atandı; sonraki yıllarda eğitimbilim, öğretim yöntemleri ve elişi derslerini de yürüttü. 1910'da Maarif Nezareti adına incelemeler yapmak üzere Avrupa’ya gönderildi. Dönüşünde, dönemin eğitim ve öğretim anlayışını kökünden sarsan Talim ve Terbiyede İnkılâp’ı (1912) yayımladı. 1913'te Darülfünun terbiye (pedagoji) müderrisliğine atandı ve 1933 üniversite reformuna kadar burada ders verdi; Darülfünun’un ıslahı çalışmalarında Ziya Gökalp’le birlikte yer aldı. 1920-1923 arasında dört kez Edebiyat Fakültesi dekanlığına, 1923'te rektörlüğe seçildi ve Cumhuriyet döneminin ilk rektörü oldu; rektörlükten kısa süre önce atandığı Maarif Vekâleti müsteşarlığını kabul etmedi. 1933 üniversite reformuyla kadro dışı kaldı; çalışmalarını kitaplarına ve çıkardığı Yeni Adam dergisine yöneltti. Durkheim ve Gökalp çizgisini izleyen sosyoloji çalışmaları yaptı; Sosyoloji (1939) adlı kitabını yayımladı, Durkheim’ın Sosyoloji Metodunun Kaideleri’ni Yeni Adam’da tefrika etti. 1941-1943 arasında Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde eğitimbilim kürsüsünü yürüttü. 1943-1950 arasında Afyon ve Kırşehir milletvekilliği yaptı, ardından 1957'ye kadar Türk Dil Kurumu terim kolu başkanlığını sürdürdü. 1957'de Kur’an’ı Türkçeye çevirdi. Eğitimbilimden toplumbilime, sanattan felsefeye uzanan alanlarda ve roman, öykü, oyun türlerinde yüz otuzu aşkın kitap, dört binin üzerinde makale yazdı. 1 Nisan 1978'de vefat etti.

1890'da Isparta'da doğdu. Fransa'da Lyon Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ni bitirdi. Basın hayatına Fransa'da yayımlanan Progrès gazetesindeki yazılarıyla başladı. 1916'da İstanbul'a dönünce Maarif Nezareti Telif ve Tercüme Dairesi'nde görev aldı, ardından Darülfünun İçtimaiyat (Sosyoloji) Bölümü'nde öğretim üyesi oldu. 1918'de arkadaşlarıyla Akşam gazetesini kurdu ve başyazarlığını üstlendi; Kurtuluş Savaşı yıllarında yazılarıyla Millî Mücadele'yi destekledi. 1928'de Sivas milletvekili olarak TBMM'ye girdi. 1932'de Cenevre Silahsızlanma, 1936'da Montreux konferanslarına Türkiye delegesi olarak katıldı. 1947-1950 arasında dışişleri bakanlığı yaptı. Sosyoloji (1936) adlı kitabı uzun yıllar ortaöğretimde ders kitabı olarak okutuldu. 21 Eylül 1953'te vefat etti.
1891'de doğdu. 1911'de Mülkiye'yi (bugün Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) bitirdi ve İstanbul liselerinde öğretmenlik yaptı. 1915'te İstanbul Darülfünunu'nda sosyoloji ve felsefe doçentliğine atandı, bir süre sonra profesör oldu. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Dairesi başkanlığı ve müsteşarlığı, Yüksek Muallim Mektebi müdürlüğü, Siyasal Bilgiler Okulu müdürlüğü ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi dekan vekilliği görevlerinde bulundu. VI. (ara seçim), VII. ve VIII. dönemlerde Zonguldak milletvekili seçildi; Gümrük ve Tekel ile İçişleri bakanlıkları yaptı. Mülkiye'de uzun yıllar sosyoloji okuttu. 1965'te vefat etti.

1891'de doğdu. Ortaöğrenimini Galatasaray Lisesi'nde tamamladı, 1907'de İstanbul Hukuk Fakültesi'ne girdi. 1918'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne müdür olarak atandı; aynı yıl istifa ederek Tıp Fakültesi ve Mülkiye Mektebi'nde Fransızca öğretmenliğine başladı. Yaklaşık üç ay sonra, 1919'da Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'ne felsefe tarihi profesörü olarak döndü ve ölümüne kadar bu görevde kaldı. Ziya Gökalp'in ardından Türkiye'de sosyoloji ve felsefenin özgün bir çizgide gelişmesi için çalıştı; çalışmaları felsefe, ahlak ve sosyoloji alanlarında yoğunlaştı. Başlıca eserleri: İçtimaiyat, Muasır Hayat ve Büyük Adamlar, Ahlak Felsefesi, Felsefe Tarihi. 1930'da vefat etti.

1901'de doğdu. İstanbul Sultanisi'ni (İstanbul Lisesi) 1918'de, Mekteb-i Mülkiye'yi (bugün Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) 1921'de bitirdi. Aynı yıl Darülfünun-ı Osmanî (bugün İstanbul Üniversitesi) Edebiyat Fakültesi Beşerî Coğrafya Kürsüsü'ne asistan oldu; aynı fakültede felsefe tarihi ve sosyoloji öğrenimi gördü. 1933'e kadar sosyoloji, felsefe, tarih ve coğrafya öğretmenliği yaptı. Umumi İçtimaiyat (1931) ve Türk Tefekkürü Tarihi (1932-1933, 2 cilt) yayımlandıktan sonra 1934'te uzmanlık eğitimi için Almanya'ya gitti. Dönüşünde, 1935'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Tefekkür Tarihi Kürsüsü'ne doçent olarak atandı; 1944'te profesör, 1957'de ordinaryüs profesör oldu. 1938-1943 arasında İnsan dergisini yayımladı, Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi'ni yönetti. 1960 askerî müdahalesinin ardından 147'ler arasında üniversiteden uzaklaştırıldı. 1973'te Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden emekli oldu. Türk düşünce tarihi üzerine çalışmalarıyla sosyal bilimlere katkıda bulundu. 5 Haziran 1974'te İstanbul'da vefat etti.
1901'de Erzurum'un Tortum ilçesine bağlı Çamlıyamaç köyünde doğdu. Babasının memuriyeti nedeniyle ilköğrenimini Erzincan ve Hakkâri'de gördü; Malatya İdadisi ve Kayseri Sultanisi'nden sonra öğrenimini İstanbul Gelenbevi Sultanisi'nde sürdürdü. 1922'de Posta-Telgraf Mektebi'ni bitirerek Galatasaray Postanesi'nde göreve başladı; aynı yıl girdiği İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nden 1924'te mezun oldu. Eylül 1926'dan 1929 sonuna kadar Ankara Erkek Lisesi ve Ankara Kız Lisesi'nde felsefe, sosyoloji ve edebiyat öğretmenliği yaptı. 1930 başında yurt dışı doktora sınavını kazanarak Strasbourg Üniversitesi'ne gönderildi. 1933'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İçtimaiyat ve Ahlak doçentliğine atanarak Sosyoloji Bölümü'nün o dönemki kürsüsünde göreve başladı. 1934'te İş dergisini kurdu; 1936'da Strasbourg'da Ziya Gökalp'in hayatı ve sosyolojisi üzerine teziyle doktorasını tamamladı. 1937'de yeni kurulan İktisat Fakültesi'ne Sosyoloji ve Komün Bilgisi doçenti olarak geçti; Edebiyat Fakültesi'nde ahlak dersleri vermeyi 1945'e kadar sürdürdü. 1942'de profesör oldu, 1944'te İktisat Fakültesi Sosyoloji ve Sosyal Siyaset Kürsüsü'ne geçti. 1947-1949 arasında İktisat Fakültesi dekanlığı, ayrıca İktisat ve İçtimaiyat Enstitüsü ile Gazetecilik Enstitüsü müdürlükleri yaptı. 1958'de ordinaryüs profesör oldu. 6 Haziran 1973'te emekli olana kadar kürsü başkanlığını sürdürdü. 16 Kasım 1974'te İstanbul'da vefat etti.
1909'da doğdu. 1930'da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü bitirdi. Bir süre liselerde felsefe öğretmenliği yaptıktan sonra 1944'te Durkheim konulu teziyle Sosyoloji Bölümü'ne doçent oldu. 1950-1951'de Fransa'da Sorbonne Üniversitesi ve École Pratique des Hautes Études'de çalıştı. Sosyoloji kongrelerine incelemeleriyle katıldı, ABD'de bazı üniversitelerde konuk profesör olarak ders verdi. Dönüşünde, 1960'ta profesör ve Sosyoloji Bölümü başkanı oldu. Moreno'dan yaptığı çeviriyle sosyometriyi Türkiye'de tanıttı ve Amerikan deneysel sosyolojisindeki gelişmeleri aktardı; sosyometrinin Türkiye'deki öncüsü kabul edilir. Başlıca eserleri: Mantık (1945), Sosyal Doktrinler Tarihi (1947-1948), Sosyoloji Tarihi (1956), Sanat ve Düşünce (1957), Sanat ve Fikir İşçileri (1961). 1972'de, üniversite adına Cenevre'de yürüttüğü çalışmalar sırasında vefat etti.

1914'te Nizip'te doğdu. Nizip Cumhuriyet İlkokulu'nu 1926'da, Adana Öğretmen Okulu'nu 1931'de, Ankara Gazi Terbiye Enstitüsü Edebiyat Bölümü'nü 1935'te bitirdi. 1936-1944 arasında Yozgat, Çorum, İzmir ve İstanbul'da ortaokul öğretmenliği yaptı; bu sırada İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü de bitirdi (1944). Atatürk ve Haydarpaşa erkek liselerinde felsefe öğretmenliği yaptı. 1946'da Sosyoloji Bölümü'ne asistan olarak girdi; 1949'da doktorasını tamamladı, 1953'te doçent, 1961'de profesör oldu ve 1982'de emekliye ayrıldı. Yeni Sabah, Cumhuriyet, Milliyet, Son Telgraf ve Güneş gazetelerinde yazdı. İlk şiirleri İsmail Habib Sevük'ün Adana'da çıkardığı Maarif Mecmuası'nda yayımlandı. Şiir ve yazıları, 1942-1944'te yayın müdürlüğünü yaptığı Değirmen'in yanı sıra Servet-i Fünûn, Varlık, Yön, Hisar ve Türk Yurdu gibi dergilerde çıktı. Realite dergisinde yayımlanan "Seyahate Davet" şiiriyle birincilik kazandı. 2020'de vefat etti.

1939'da Malatya'da doğdu. Cağaloğlu Büyük Reşit Paşa İlkokulu'nun ardından girdiği Galatasaray Lisesi'nden 1959'da mezun oldu. Bir dönem gazete ve dergilerde sinema yazıları yazdı, 1960'larda bir süre Fransa'da bulundu. 1968'de "Doğu-Batı Çatışmasında Yunanlılığın Yeri" başlıklı bitirme teziyle Sosyoloji Bölümü'nden mezun oldu. 1969'da İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Davranış Bilimleri Kürsüsü'nde asistan ve uzman olarak çalışmaya başladı. 1971'de "Doğu'da Yerleşik ve Göçebe Toplumların Sosyolojik Özellikleri Üzerine Sosyolojik Bir Deneme" başlıklı teziyle doktorasını tamamladı. 1972'de Sosyoloji Bölümü'ne asistan olarak girdi; 1976'da "Toplum Farklılaşmaları ve Din Olayı" çalışmasıyla doçent, 1988'de "Sosyolojinin Ana Başlıkları" çalışmasıyla profesör oldu. 1982-1993 arasında bölüm başkanlığı yaptı, 1998'de kendi isteğiyle emekliye ayrıldı. Başlıca eserleri: Asya Tarihinde Su Boyu Ovaları ve Bozkır Uygarlıkları, Toplum Farklılaşmaları ve Din Olayı, Sosyolojide Yöntem Tartışmaları, Sosyolojinin Ana Başlıkları, Türk Sosyolojisinin Ana Sorunları. 7 Eylül 2002'de vefat etti.
15 Haziran 1940'ta doğdu. 1958-1963 arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe-Sosyoloji Bölümü'nde okudu ve mezun olduğu yıl Sosyoloji Bölümü'ne asistan olarak girdi. 1967'de "Sosyal Sınıf Kriterleri" başlıklı teziyle doktorasını tamamladı. 1968-1969'da Columbia Üniversitesi'nde sosyal bilimlerde araştırma yöntem ve teknikleri üzerine çalıştı. 1968'de din ve Türk toplumu üzerine araştırmasıyla Milliyet gazetesinin Karacan Armağanı'nı aldı. Osmanlı toplum yapısı, sosyal sınıflar, köylülük, din-laiklik ilişkisi ve insan hakları üzerine çalıştı. Başlıca eserleri: Dinin Türk Toplumuna Etkileri (1968), Osmanlı Toplum Yapısı (1970), Türkiye'de Siyasal Partilerin Sosyal Temelleri (1971), Türkiye'de Köylülüğün Maddi Temelleri (1971), Toplumbilimlerinde Yöntem (1989).

1940'ta doğdu. Notre Dame de Sion Fransız Kız Lisesi'nde okudu; lise öğrencisiyken Fransız yazar Françoise Sagan'dan etkilenerek ilk romanını yayımladı. 1964'te İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nü bitirdi ve aynı bölüme asistan olarak girdi. Doktora çalışmasının fakülte kurulunca reddedilmesi üzerine üniversiteden ayrıldı.

1942'de doğdu. 1969'da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nden mezun oldu. Ana dalı Genel Sosyoloji'nin yanı sıra Tecrübî Sosyoloji dalında sosyoloji tarihi, sanat sosyolojisi, edebiyat sosyolojisi ve sosyal ahlak dersleri aldı. Dil sınavını kazanarak aynı bölümde doktoraya başladı; 1977'de "Göçebelerde Sosyal ve Siyasi Kuruluş" başlıklı teziyle doktor unvanını aldı. 1978'de bölüme asistan doktor olarak girdi. 1982-1983'te Bursa Uludağ Üniversitesi'nde, 1983-1984'te YÖK görevlendirmesiyle Elazığ Fırat Üniversitesi'nde, 1985-1995 arasında Mimar Sinan Üniversitesi'nde sosyoloji dersleri verdi. Bölümde Sosyometri Anabilim Dalı başkanlığı yaptı. Emekliliğinin ardından bölümde yüksek lisans ve doktora dersleri vermeyi sürdürdü.
1942'de Bursa'da doğdu. İlkokulu Bursa'da, orta ve lise öğrenimini İstanbul Sankt Georg Koleji'nde tamamladı. Lisans eğitimini 1963-1967 arasında Almanya'da Frankfurt Üniversitesi'nde gördü; 1981-1988 arasında aynı üniversitede toplum bilimleri alanında doktorasını tamamladı. Çeşitli işlerde çalıştıktan sonra 1989'da İstanbul Üniversitesi Uygulamalı Sosyoloji Anabilim Dalı'nda yardımcı doçent olarak göreve başladı; 1991'de doçent, 1998'de profesör oldu. Sosyoloji Bölümü'nde lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde dersler verdi. Ekim 2009'da yaş haddinden emekli oldu. 2021'de vefat etti.
1943'te Kilis'te doğdu. Millî Eğitim Bakanlığı Planlama, Araştırma ve Koordinasyon Dairesi'nde çalıştı, Erzincan Millî Eğitim Müdürlüğü'nde eğitim uzman yardımcılığı yaptı. Akademik hayatına 1977'de İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nde başladı; 1984'te Malatya İnönü Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'ne geçti ve 1988'de burada yardımcı doçent oldu. 10 Ocak 2010'da emekliye ayrıldı.

1944'te Balıkesir'de doğdu. 1955'te Edremit İstiklal İlkokulu'nu, 1958'de Edremit Ortaokulu'nu, ardından Edremit Lisesi'ni bitirdi. Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde, doktorasını 1971-1975 arasında Sosyoloji Bölümü'nde tamamladı. 1977'de Sosyoloji Bölümü'nde göreve başladı; 1982'de yardımcı doçent, 1985'te doçent, 1992'de profesör oldu. 27 Şubat 1996'dan emekliye ayrıldığı 2011'e kadar bölüm başkanlığı, 2005-2011 arasında Edebiyat Fakültesi dekanlığı yaptı. Emekliliğinin ardından lisansüstü dersler vermeyi sürdürdü.
Fügen Berkay (d. 1945)
1945'te doğdu. İlköğrenimini İzmir'de, orta ve yükseköğrenimini İstanbul'da tamamladı. 1967'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü bitirdi ve aynı yıl, sertifika sınavlarını daha önce verdiği Sosyoloji Bölümü'ne asistan olarak girdi. Doktora ve doçentlik çalışmalarını bu bölümde tamamladı. 1976-1978'de İsviçre hükümetinden kazandığı bursla, üniversitesinden izinli olarak Prof. Dr. M. Bassand ile çalıştı. 1984'te kendi isteğiyle, Sosyoloji Bölümü'nü kurmak üzere İnönü Üniversitesi'ne geçti; 1984-1996 arasında burada öğretim üyeliği ve bölüm başkanlığı, 1989-1992 arasında rektör yardımcılığı yaptı. 1996'da Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nde göreve başladı, 2011'de emekliye ayrıldı.
16 Aralık 1946'da İstanbul Üsküdar'da doğdu. İlköğrenimine 1952'de Şişli Terakki İlkokulu'nda başladı, 1957'de Üsküdar Sultantepe İlkokulu'nda tamamladı; 1957-1963 arasında Çamlıca Kız Lisesi'nde ortaokul ve liseyi okudu. 1963'te İstanbul Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne girdi, hazırlık sertifikasının ardından 1965'te Sosyoloji Bölümü'ne geçti. 17 Eylül 1969'da bölümde asistan olarak göreve başladı; 22 Temmuz 1975'te "Cevdet Paşa'nın Cemiyet ve Devlet Görüşü" başlıklı teziyle doktorasını aldı. 31 Mayıs 1982'de yardımcı doçent, 19 Eylül 1985'te doçent, 5 Kasım 1992'de profesör oldu. 1991-1999 arasında Kurumlar Sosyolojisi Anabilim Dalı başkanlığı, 1993-1996 arasında bölüm başkanlığı, 1996-1999 arasında Sosyoloji Araştırma Merkezi müdürlüğü yaptı. 1999'da emekli oldu. Başlıca eserleri: Cevdet Paşa'nın Cemiyet ve Devlet Görüşü (1975), Babam Cemil Meriç (1992), 21. Yüzyılın Eşiğinde Sosyoloji Konuşmaları (1994), Türkiye Kanatlarınızın Altında (1997), Seyyahların Aynasında Şehirlerin Sultanı İstanbul (2010).
İsmail Coşkun (d. 1959)
1959'da Adana'nın Kozan ilçesinde doğdu. İlk ve ortaöğrenimini Kozan'da tamamladı. 1977'de girdiği İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nden 1981'de mezun oldu. 4 Kasım 1986'da aynı bölümün Kurumlar Sosyolojisi Anabilim Dalı'nda araştırma görevlisi olarak göreve başladı. 1987'de "Niyazi Berkes'te Doğu-Batı Meselesi" başlıklı teziyle yüksek lisansını, 1991'de "Modern Devletin Doğuşu" başlıklı teziyle doktorasını tamamladı. 1991'de yardımcı doçent, 3 Kasım 1998'de Genel Sosyoloji ve Metodoloji alanında doçent, 1 Ekim 2009'da profesör oldu. 2011-2026 arasında bölüm başkanlığı yaptı; İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi'nin baş editörlüğünü yürüttü. 2026'da emekli oldu. Modernleşme kuramları, modern devlet ve siyaset sosyolojisi üzerine çalıştı. Başlıca eserleri: Modern Devletin Doğuşu (1997), 75. Yılında Türkiye'de Sosyoloji (yayına hazırlayan, 1991).
Özgörev (Misyon)
Toplumsalın bilimsel bilgisini üretmek, toplumsal olgulara dair sosyolojik bilginin sınırlarını genişletecek bilimsel araştırmalar yürütmek; toplumsal olguların bilimsel araştırmasını yapabilecek yeterlikte akademik birikime ve entelektüel donanıma sahip araştırmacılar yetiştirmek; toplumsal sorunlara dair bilimsel araştırmalar yapmak ve ‘iyi’ bir toplum hedefine yönelik çözüm odaklı bilimsel öneriler geliştirip sunmak.
Özgörü (Vizyon)
Teorinin tarihselliğini ihmal etmeyen evrensel bir perspektifle kamu çıkarını ve toplum yararını merkeze alan sosyolojik bilginin gelişimine katkı yapacak bilimsel araştırmalar gerçekleştirmek; yüksek akademik donanımlı araştırmacılar yetiştirmek; bilimsel çalışmaları ve üretimleriyle ulusal ve uluslararası sosyalbilim çevrelerinde saygın bir konuma ulaşmak.
ÖA 1. Sosyoloji disiplininin gerektirdiği temel kavram, kuram ve yöntem bilgisine ve sosyolojik tahayyüle sahip,
ÖA 2. Toplumsala çok yönlülüğü dikkate alan eleştirel bir perspektiften bakabilme, analiz edebilme, argüman oluşturabilme, yorumlayabilme, sonuç çıkarabilme ve problem çözebilme becerilerine sahip,
ÖA 3. İçinde yaşadıkları toplumu tanıma ve anlama becerilerine sahip, Türkiye toplumunun gerçekliğiyle tarihsel sosyolojik bir ilişki kurabilen,
ÖA 4. Sosyoloji araştırma, yöntem ve tekniklerinin kuramsal bilgisine ve uygulama deneyimine sahip, uygun sosyolojik yöntem ve araştırma tekniklerini seçebilme ve çağdaş bilişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanabilen,
ÖA 5. Ulusal-uluslararası ve tarihsel-güncel düzeylerde toplumsal, ekonomik, siyasal, kültürel ve teknik gelişmeleri analitik bir perspektifle takip edebilen ve gözlemleyebilen,
ÖA 6. Muhatap kişi ve kurumlar tarafından doğru anlaşılabilecek şekilde kendini yazılı ve sözlü olarak ifade edebilme becerisine sahip,
ÖA 7. Alanındaki mesleki ve teknik gelişmeleri takip edebilecek düzeyde en az bir yabancı dil öğrenmenin gerekliliği konusunda bilinçli,
ÖA 8. Yaşam boyu öğrenme ilkesi gereğince, alanındaki gelişmeleri yakından takip edebilen ve her türlü bilgi kaynağından yararlanabilen,
ÖA 9. Bireysel ve kolektif araştırma yapabilme ve uygulayabilme becerisine sahip,
ÖA 10. Meslekî sorumluluklarına ve etik değerlere riayet eden,sosyologlar yetiştirmeyi amaçlamaktadır.
PÇ 1.Sosyolojiye ilişkin temel bilgi ve birikim,
PÇ 2.Toplumsal olgu, yapı, kurum, aktör ve süreçleri anlama, yorumlama ve çözümleme becerisi,
PÇ 3.Toplumsal sorunlara ilişkin eleştirel, çok yönlü ve çözümleyici yaklaşım geliştirerek araştırma ve öneri sunma becerisi,
PÇ 4.Sosyolojide araştırma yöntemlerinin ve tekniklerinin kuramsal bilgisini ve deneyimini edinmiş olarak uygun yöntem ve araştırma tekniğini seçme ve uygulama becerisi,
PÇ 5.Araştırma ile elde edilen nitel ve nicel verileri çözümleme, yorumlama ve raporlama becerisi,
PÇ 6.Sosyoloji alanında ulusal ve uluslararası ölçekte güncel teorik ve ampirik yenilikleri takip edebilme becerisi,
PÇ 7.Sosyoloji alanındaki uluslararası kuramsal tartışmaları ve uygulamaları takip edebilecek ve meslektaşlarıyla iletişim kurabilecek düzeyde yabancı dil öğrenmenin önemine dair farkındalık,
PÇ 8.Güvenli ve güncel araç ve hizmetleri kullanarak bilgi toplama, biriktirme, ayıklama, üretme ve yayma becerisi,
PÇ 9.Muhatapları ile yazılı ve sözlü iletişim kurma becerisi,
PÇ 10.Yaşam boyu öğrenme ilkesinin gereği olarak bilimsel ve teknolojik gelişmeleri yakından izleme ve kendini sürekli yenileme bilinci,
PÇ 11.Eğitim-istihdam ilişkisi bağlamında emek-iş piyasasının beklentilerini karşılayacak bilgi birikimi, donanımı ve yetkinliği,
PÇ 12.Bireysel olarak ve takımlarda etkin bir biçimde çalışabilme ve gerektiğinde sorumluluk üstlenip inisiyatif alma becerisi,
PÇ 13.Disiplinlerarası çalışmanın öneminin kavrama ve disiplinlerarası çalışmalar yapabilme becerisi,
PÇ 14.Yerel ve küresel güncel sorunlar, evrensel ve toplumsal değerler ve mesleki etik ilkeler hakkında farkındalık, kazandırmayı amaçlamaktadır.
PÖ 1.Sosyolojiye ilişkin temel bilgilere, kavramlara ve yaklaşımlara ilişkin bilgi sahibi olma,
PÖ 2.Klasik sosyoloji teorilerine derinlemesine nüfuz etme ve çağdaş sosyal teorideki tartışmalara vâkıf olma,
PÖ 3.Sosyolojik araştırma ve çözümleme için temel epistemolojik, metodolojik ve kuramsal bakış açılarını işe koşabilme, gerekli araştırma ve veri analiz yöntemlerini kullanabilme, bilimsel araştırma neticesinde elde edilen ampirik ve kuramsal sonuçları muhatapları ile paylaşabilme,
PÖ 4.Aile, ekonomi, siyaset, din, kültür, eğitim, kent, hukuk, demografya, göç, sağlık, iletişim, beden, toplumsal benlik, edebiyat, sanat, tüketim gibi sosyolojinin temel alanlarına ilişkin bilgi sahibi olma,
PÖ 5.Türkiye’nin toplumsal tarihi, toplumsal yapısı, çağdaş dünya içerisindeki özgün yeri ve Türk sosyoloji, felsefe ve düşünce gelenekleri hakkında bilgi sahibi olma,
PÖ 6.Yeni politika önerileri geliştirmeye imkân veren nitelikli araştırma projeleri tasarlayabilme, uygulayabilme ve elde edilen verileri uygun yöntem ve teknikleri kullanarak analiz edebilme,
PÖ 7.Toplumsal ilişkilerin, süreçlerin ve yapıların işleyiş biçimlerini ve toplumsal politikaların etkilerini ve sonuçlarını değerlendirebilme,
PÖ 8.Tarih, felsefe, psikoloji, antropoloji, pedagoji, edebiyat, siyaset, hukuk, iktisat, coğrafya, uluslararası ilişkiler vb. disiplinlerle ilişki kurabilme,
PÖ 9.Sosyolojinin alt branşları ve farklı disiplinlerden meslektaşlarıyla birlikte çalışabilme.
İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü, 1914 yılında, I. Dünya Savaşı koşullarında Ziya Gökalp'in öncülüğünde kurulmuştur. Uzun yıllar alandaki tek üniversite bölümü olarak sosyoloji disiplininin Türkiye'de gelişmesine ve kurumsallaşmasına yön vermiş, kendi geleneğini oluşturmuştur. Kökleri tarihe dayanmakla birlikte bölümümüz hem sosyal bilimler alanında ortaya çıkan yeni eğilimleri ve tartışma alanlarını yakından takip etmiş hem de güncel toplumsal sorunlar karşısındaki dikkati ve hassasiyetiyle ulusal ve uluslararası ölçekte değişen koşullara ayak uydurarak daima dinamik ve çağdaş kalmayı başarmıştır.
Fen, Edebiyat, Fen-Edebiyat, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakülteleri Öğretim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (FEDEK) tarafından akredite edilmiş olan Sosyoloji Bölümü; 5 profesör, 7 doçent, 3 doktor öğretim üyesi, 6 araştırma görevlisi ve 1 öğretim görevlisinden oluşan 22 kişilik akademik kadrosu ve her yıl güncellenen müfredatı ile öğrencilerin toplumsala ilişkin meraklarını canlı tutmayı amaçlamakta, onları soru sormaya ve özgün araştırmalar yapmaya yönlendirmekte ve tüm bunlar için gerekli mecraları/olanakları sağlamaktadır.
Sosyoloji Bölümünün öğretim planında birbirini devam ettiren ve tamamlayan dersler birbirini takip eden dönemlerde verilmektedir. Öğretim planının:
Lisans eğitimini amfilerle sınırlamayarak hayat boyu öğrenme becerisi kazandırmaya yönelen İstanbul Sosyoloji; öğretim üyeleri ile öğrenciler arasındaki iletişimi merkeze alan, geliştirdiği müfredat dışı etkinliklerle öğrencileri lisans döneminde destekleyen ve iş hayatına hazırlayan öğrenci dostu bir bölümdür. Bölümde:
gibi dizilerle haftada en az bir defa olmak üzere sosyal bilimlerin her alanından davet edilen konuklarla disiplinler arası etkinlikler düzenlenmektedir.
Bölüm bünyesinde Sosyoloji Kulübü, Şehir ve Toplum Kulübü ve Ekoloji Kulübü olmak üzere üç farklı kulüp faaliyet göstermektedir. Öğrencilerin sosyalleşmesine, ilgi ve becerilerini keşfetmelerine yardımcı olmaktadır.
Ayrıca bölümde çift anadal ve yan dal imkânlarıyla öğrencilerin ilgi alanlarını zenginleştirmelerine ve disiplinler arası bir yaklaşım geliştirmelerine olanak sağlanmaktadır.
2015 yılında kurulan Sosyoloji Araştırma Merkezi, toplumsal yapıya ve sorun alanlarına ilişkin yürüttüğü özgün araştırmalarda öğrenci katılımını ön plana çıkarmaktadır. Böylece öğrencilerin teorik sosyoloji eğitiminin yanı sıra bilimsel araştırma yöntem ve tekniklerinin teorik bilgisine ve uygulama deneyimine sahip olmaları, bilgi birikimlerini uygulayabilecekleri saha deneyimi edinmeleri ve topladıkları verileri işleyebilecekleri veri analiz programlarını kullanabilme becerisi kazanmaları amaçlanmaktadır. Merkez bünyesinde bugüne kadar kamu ve özel sektör iş birliği ile 8 proje yürütülürken ayrıca 8 Akademik Gelişim Eğitimi düzenlenmiştir.
Sosyoloji Araştırma Merkezi, bir araştırmanın parçası olmanın yanı sıra öğrencilere farklı başlıklar altında müfredat dışı etkinliklerle beceri ve yetkinliklerini geliştirme fırsatı sunmaktadır. Merkezin etkinlik dizileri:
Bu etkinlikler ile öğrencilerin sahaya ve çalışma hayatına ilişkin ilgilerinin ve bilgilerinin artırılması hedeflenmektedir.
Ayrıca Sosyoloji Araştırma Merkezi bünyesinde 2019 yılından itibaren üç atölye dizisi tasarlanmıştır:
Yabancı dil eğitimine yönlendiren ve iş süreçlerine hazırlayan Kılavuz Konuşmalar serisi de eşzamanlı olarak öğrencileri desteklemeye devam etmektedir.
Daha fazla bilgi için: Sosyoloji Araştırma Merkezi
Lisans eğitimi sonrasında akademik alanda uzmanlaşmak isteyen öğrenciler için Sosyoloji Anabilim Dalı'nda beş yüksek lisans programı ve bir doktora programı bulunmaktadır:
Böylelikle Türk üniversite sisteminin ihtiyaç duyduğu öğretim üyesi kadrolarının yetiştirilmesine katkıda bulunulduğu gibi araştırmacı yetiştirilmesinde de önemli bir sorumluluk üstlenilmektedir.
Sosyoloji Bölümü uluslararası akademik etkinlikleri ve ağları takip etmektedir. 2015 yılından itibaren dünyanın önde gelen sosyoloji kuruluşlarından ISA (International Sociological Association) ve ESA’ya (European Sociological Association) üyedir. Bölüm bünyesinde yayımlanan Sosyoloji Dergisi, uluslararası dergi statüsünde olup ESCI indeksince taranmaktadır. Ayrıca Almanya, Polonya ve İsveç’teki çeşitli üniversitelerle yapılan ikili anlaşmalar çerçevesinde öğrencilere ERASMUS imkânı sağlanmaktadır.
İstanbul Sosyoloji, Türkiye’de sosyoloji kamusunda öncü bir rol oynamaktadır. Bütün etkinlik ve projelerini farklı disiplinler, farklı üniversitelerdeki sosyoloji bölümleri ve çeşitli özel ve kamu kuruluşları ile iş birliği içinde geliştirmektedir. Bu etkinliklerin tamamı dışarıya açık olmakla birlikte kayıt altına alınarak sosyal mecralarda yayımlanmaktadır. Her yıl belli bir temaya odaklanan Sosyoloji Seminerleri konuşmaları Sosyoloji Seminerleri Dizisi başlığıyla yayımlanmaktadır. Sosyoloji Araştırma Merkezinde yürütülen projelerin raporları da toplumla ve yetkili kurum ve kuruluşlarla paylaşılmaktadır. 1917 yılından beri yayın hayatına devam eden Sosyoloji Dergisi’nin tüm sayıları, sosyoloji disiplininin Türkiye’deki serüvenine ilişkin önemli bir kaynak olarak çevrimiçi erişime açıktır: Sosyoloji Dergisi
Ayrıca İstanbul Sosyoloji yaklaşık 83 bin kişinin takip ettiği sosyal medya hesapları üzerinden sosyal bilimlerde öncü isimler hakkında bilgilendirici paylaşımlar yapmakta, sosyoloji kamusunu ve meraklılarını alana ilişkin güncel gelişmelerden, tartışmalardan ve eğilimlerden haberdar etmektedir. Böylelikle Sosyoloji Bölümü sadece kendi alanında değil, sosyal bilimciler arasındaki fikir alışverişi, etkileşim ve iletişim kanallarını oluşturmak ve dinamikleştirmek yoluyla bir bütün olarak Türk sosyal bilimlerinin gelişmesine katkı sağlamaktadır.
Sosyolog unvanı alan mezunlarımız, elde ettikleri toplumsal alanı yorumlama becerisiyle eğitim-öğretim faaliyetlerinden medyaya, siyasal araştırma kurumlarından reklamcılığa, sosyal hizmetlerden insan kaynaklarına ve halkla ilişkilere varıncaya dek pek çok alanda meslekî kariyer yapabilmekte; özel ve kamu kuruluşlarında çalışma imkânına sahip olmaktadırlar.
Programın iç paydaşları akademik kadrodan, program öğrencilerinden, yan dal öğrencilerinden ve çift anadal öğrencilerinden müteşekkildir. Program öğrencilerinin arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Programına özgü, özel sorumlulukları olan öğrenciler bulunmaktadır. Bunlar öğrenci temsilcileri, kısmi zamanlı öğrenciler, öğrenci kulübü başkanları ve akran rehberleridir. Programın öğrenci temsilcisi her yıl yeniden seçilir. Sosyoloji Programı, Edebiyat Fakültesinde 1 öğrenci ile temsil edilir. Buna ek olarak Sosyoloji Programı'nda öğrenim görmekte olan her sınıfı temsilen 1 öğrenci seçilir. Sınıf temsilcileri, Bölüm Başkanlığı ile yapılan görüşmelerde temsil ettikleri sınıfın görüşlerini ve önerilerini paylaşır. Kısmi zamanlı öğrenciler, İstanbul Üniversitesi’nin öğrencilerine ayda en fazla 30 saat olmak üzere üniversitenin 85 farklı biriminde çalışabilme olanağı tanıdığı Kısmi Zamanlı Öğrenci Çalışma Programı’ndan faydalanan öğrencilerdir. Kontenjan her yıl ilgili birimlerin talep ettikleri öğrenci sayıları ile belirlenmektedir. Sosyoloji Programı’nda öğrenim gören öğrencilerin üç resmi öğrenci kulübü vardır: Sosyoloji Kulübü, Şehir ve Toplum Kulübü, Ekoloji Kulübü. Akran Rehberliği tecrübeli öğrenciler ile yeni başlayan öğrencilerin bilgilerini ve deneyimlerini paylaşabileceği ve becerilerini geliştirebileceği gönüllü iletişim ve iş birliği ağıdır. Dış paydaşlar ise geniş bir gruptan oluşmaktadır: Yükseköğretim Kurulu (YÖK), İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, İstanbul Üniversitesi’nin tüm fakülteleri, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin tüm programları, YÖK’e bağlı tüm sosyoloji programları, ilgili vakıf ve dernekler, sektörler/işverenler ve mezun öğrenciler.
19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Ahmet Şuayb, Ahmet Rıza, Bedii Nuri, Satı el-Husri, Sabahaddin Bey gibi isimlerin Ulum-u İktisadiye ve İctimaiye Mecmuası, Servet-i Fünun, Maarif Mecmuası ve Terakki gibi bazı dergilerde Spencer, Comte, Worms, Le Play, Demolins gibi Avrupalı bazı sosyal bilimcilerin sosyolojik yaklaşımlarını tanıttıkları yazılar ve Osmanlıcaya tercüme edilen bazı makale ve kitaplar ile sosyoloji Osmanlı aydınları arasında tanınmaya başladı. Avrupa ülkelerinde üniversite yapılanması içerisinde kendisine henüz meşru bir konum elde edemeyen sosyolojik düşünceyle modernleşme çabalarının yarattığı bir dizi acil ve yakıcı siyasal, kültürel ve toplumsal sorunlar bağlamında ilgilenmeye başlayan Osmanlı aydınlarının sosyolojiyi kavrama, yorumlama ve kullanma biçimleri sistematik bir ilgiden ve kullanımdan uzaklıkla tanımlanabilir.
Türkiye’de sosyolojinin 1914’te Ziya Gökalp tarafından Darulfünun’da ders olarak okutulmaya başlandığı yaygın kabul görmüştür. Ancak Türk sosyoloji tarihi literatüründe, Darulfünun’da sosyoloji derslerinin başlangıcına dair 1912, 1913, 1915 gibi farklı tarihler de verilir. Bazı kaynaklarda 1912’de Darulfünun Hukuk Fakültesi’nde Ahmed Şuayb tarafından İctimaiyat isimli bir dersin verildiğine dair bir bilgiye rastlanmaktadır. Ancak Hukuk Fakültesi ders programlarında Ahmed Şuayb’ın bu isimde bir ders verdiğini gösterir herhangi bir bilginin bulunmayışı ve biyografisine ilişkin kaynakların Şuayb’ın vefat tarihini 1910 olarak tespit etmiş olmaları dikkate alındığında söz konusu iddianın yanlışlığına hükmetmek gerekir. 1912 Darulfünun düzenlemesinde Edebiyat Şubesi’nde İlm-i İctimaiyat isimli bir derse yer verilmekle birlikte, Balkan Harbi sebebiyle söz Darulfünun’daki öğretimlerin kesintiye uğraması sebebiyle olsa gerek, söz konusu dersin verilip verilmediğine ya da kim tarafından verildiğine dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Kazım Nami Duru’nun Reşat Nuri Güntekin’in sözlü beyanına dayandırdığı bir başka iddiaya göre; Gökalp Diyarbakır’dan Selanik’e geçerken 1909-1910 öğretim yılında Darulfünun Edebiyat Şubesi’nde İlm-i Hikmet dersi veren Emrullah Efendi’nin Maarif Vekili olması sebebiyle meşguliyetini mazeret göstererek dersi bırakması üzerine onun yerine derslere girip sosyoloji dersi yapmış olduğudur. Dersin yeni bir ders olup olmadığı ya da Emrullah Efendi’nin dersinin kalan haftalarında sosyolojiye dair bir şeyler mi anlattığına dair herhangi bir bilgi de vermemektedir. Ancak söz konusu dönemin ders programlarında Gökalp -veya bir başkası- adına açılmış İlm-i İctimâ isimli bir dersin olmayışı bu iddiayı desteklememektedir. Duru’nun bu iddiasını destekleyecek başkaca bir anlatıya da rastlanmamaktadır.
Sosyolojinin Darulfünun ders programlarında düzenli olarak yer almaya başlaması Gökalp’in 16 Aralık 1913’te Darulfünun-u Şahâne Edebiyat Şubesi’ne atanmasıyla başlar. 1914-1915 öğretim yılı ders programında 2. ve 3. sınıflarda İlm-i İctimâî başlıklı bir derse yer verilir. Bu dönemde ders programına giren İlm-i İctimâî, henüz kürsü sistemine geçilmediği için, Fakülte’nin -felsefe, coğrafya, tarih, edebiyat, pedagoji, psikoloji disiplinlerinin dersleriyle birlikte- ortak ders havuzundaki derslerden birisi statüsündeydi. Emrullah Efendi’nin, Maarif Vekilliği’nin Alman müşaviri Dr. Franz Schmidt ve Gökalp’in uğraşlarıyla 1915-1916 öğretim yılından itibaren Darulfünun Edebiyat Fakültesi’nde kürsü sistemine geçilmesi ve her kürsü için teorik müfredatlarını uygulamayla da destekleyebilmeleri amacıyla birer enstitü kurulması kararlaştırılır. Bu yeni düzenlemeyle birlikte, Edebiyat Fakültesi bünyesinde Felsefe şubesi altında -Felsefe ve Terbiye kürsüleriyle birlikte- İctimâiyat kürsüsü kurulur. Kürsünün müderrisi olarak Ziya Gökalp, müderris muavini olarak da Ahmet Emin (Yalman) atanır. 1915 yılında, ayrıca, Daru’l-İctimâiyat Mesâisi (Sosyoloji Araştırma Enstitüsü) tesis edilir.
Yukarıda kısaca bahsedilen düzenlemeler çerçevesinde, müstakil bir araştırma alanı olarak Darulfünun sistemine dahil edildiği tarih olan 1914, Türkiye’de sosyolojinin akademi içerisinde kabul görmesinin ve kurumsallaşmasının başlangıcı olarak kabul edilir. Bu itibarla, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü, Türkiye’de ilk sosyoloji kürsüsü olarak kabul edilir.
Ziya Gökalp; imparatorluktan millî bir devlete geçiş sürecinde, Emile Durkheim’ın sosyolojik yaklaşımlarından yararlanarak ‘millî bir mefkûre’ geliştirmek doğrultusunda sosyolojiye bir yön tayin eder. Gökalp’in Darulfünun’daki faaliyetleri sosyoloji disipliniyle sınırlı kalmaz ve millî bir mefkûre geliştirme hedefi doğrultusunda tarih, edebiyat, ilahiyat, iktisat gibi diğer sosyal ve beşerî bilimlerin alanlarını da etkiler. 1915 yılında İçtimaiyat Darü’l-Mesaisi (Sosyoloji Araştırma Merkezi)’ni kurar. 1917 yılında, toplam 7 sayı çıkacak olan, interdisipliner bir nitelik taşıyan İçtimaiyat Mecmuası (Sosyoloji Dergisi)’nı yayımlanır. I. Dünya Savaşı’nın bitiminde İstanbul’un işgal edilmesi ve Ziya Gökalp’in, diğer pek çok İttihat ve Terakki üyesi gibi Malta’ya sürgüne gönderilmesiyle birlikte Darülfünûn’daki sosyoloji eğitimi de sekteye uğrar. Cumhuriyet’in kurulmasından sonra Mehmet İzzet’in ve Necmeddin Sadak’ın çabaları sosyolojiyi Gökalp dönemindeki etkisine kavuşturmaktan uzaktır ve sosyoloji bir ‘servis dersi’ seviyesine düşürülür. Bu dönemde, Hukuk Fakültesi bünyesinde kurulan ve daha sonra İktisat Fakültesi’nin kurulmasıyla birlikte bu yeni fakülteye aktarılacak olan İktisadiyat ve İctimaiyat Enstitüsü’nde, Gerhard Kessler ve sonrasında da Ziyaeddin F. Fındıkoğlu öncülüğünde farklı bir sosyoloji yapma biçimi tecrübe edilmeye başlanmıştı.
1933 İstanbul Üniversitesi Reformu ile birlikte Edebiyat Fakültesi’nde yine Felsefe bölümü içerisinde kendisine yer edinen sosyoloji, 1940’ların başında, felsefî birikiminin derinliği, akademik ilgilerinin çeşitliliği ve entelektüel kişiliğinin gücüyle ulusal ve uluslararası akademik çevrelerde kendisine saygın bir yer edinen Hilmi Ziya Ülken’in olağanüstü çabalarıyla akademik meşruiyetini yeniden kazanmaya başladı. Ülken, 1942 yılında Sosyoloji Dergisi’ni çıkardı. Derginin ilk on beş sayısı onun yönetiminde (1942-1960) yayımlandı. Ülken ve Nurettin Şazi Kösemihal’in girişimleriyle uluslararası sosyoloji topluluklarıyla işbirlikleri geliştirildi, uluslararası sosyoloji kongrelerine ev sahipliği yapıldı. Onun başkanlığı döneminde sosyoloji müfredatının Mehmet Ali Şevki Bey gibi isimlerin kürsüde ders vermeye başlaması örneğinde olduğu gibi zenginleştirildiği görülür. Sosyoloji Dergisi’nin Ülken’in yönetiminde çıkan sayıları, onun döneminde sosyoloji bölümünde yapılan araştırmaların ve faaliyetlerin çeşitliliğine şahitlik eder. Ülken, Türkiye kapsamında faaliyet gösterecek bir Araştırma Merkezi’nin kurulmasına yönelik olarak Millî Eğitim Bakanlığı nezdinde girişimlerde de bulundu; ancak bu girişimlerine olumlu bir cevap alamadan, 27 Mayıs 1960 ihtilali sonrasında, ‘147’liliklerden birisi olarak’ İÜ Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü’ndeki görevinden uzaklaştırıldı. AÜ İlahiyat Fakültesi’nde ders vermeye devam etmesinde bir sakınca görülmedi. Sonrasında görevine iade edilse de, Ülken geri dönmedi ve akademik faaliyetlerine emekli olana kadar Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde devam etti.
Ülken’nden sonra Sosyoloji Bölümü başkanlığı görevi Nurettin Şâzi Kösemihal tarafından yürütüldü. 1961-1962 eğitim öğretim yılında Sosyoloji Bölümü iki sertifika programına ayrıldı: Tecrübî Sosyoloji ve Umumî Sosyoloji. Tecrübî Sosyoloji Sertifika Programı’nda Doç. Dr. Nurettin Şazi Kösemihal; Sosyoloji Tarihi, Köy ve Şehir Sosyolojisi, Tecrübî Sosyoloji Metod ve Teknikleri, Tecrübi Sosyoloji Araştırmaları, Sosyolojiye Giriş, Ana Sosyoloji Eserleri Semineri ve Yabancı Dilde Metinler derslerini verdi. Umumî Sosyoloji Sertifikası Programı’nda ise Doç. Dr. Cahit Tanyol; Sosyolojinin Ana Kavramları, Ana Sosyoloji Eserleri, San’at ve Cemiyet, Örf ve Adetler Sosyolojisi, Sosyal Ahlak ve Yabancı Dilde Metinler derslerini verdi.
Sosyoloji Dergisi 1960-1968 yılları arasında yayın hayatına 7 sayı ile devam etti. 1972 yılında Kösemihal’in vefatının ardından bölüm başkanlığı görevi Prof. Dr. Cahit Tanyol tarafından sürdürülür. Tanyol’un 1982 yılında emekli olmasıyla bölüm başkanlığını Prof. Dr. Baykan Sezer devraldı. 1982 tarihli YÖK düzenlemesiyle birlikte Sosyoloji Bölümü (i) Genel Sosyoloji ve Metodoloji, (ii) Kurumlar Sosyolojisi, (iii) Uygulamalı Sosyoloji, ve (iv) Sosyometri anabilim dallarından oluşan bir yapıya büründü. Prof. Dr. Baykan Sezer, çalışmalarıyla, Türk toplumunun dünya tarihi içerisindeki konumunu ve rolünü belirlemeye çalışan, Batı sosyolojisinin kuram ve değerlendirmelerini eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutan ve özgün bir Türk sosyolojisi yapmanın imkanlarını araştıran bir yaklaşımı Türk sosyolojisinin gündemine getirdi. 1989 yılında Sosyoloji Dergisi’ini, başlangıcından günümüze Sosyoloji Bölümü’nün sürekliliğini vurgulayacak şekilde, yeniden yayımlamaya başladı. Sosyoloji Araştırma Merkezi’nin faaliyetlerine yeniden başlaması için çalıştı.
Bu çalışmalar, 1996 yılında bölüm başkanlığına gelen Prof. Dr. Korkut Tuna döneminde devam ettirildi. Tuna’nın yönetimindeki 2000’lerde ise uygulamalı sosyoloji araştırmalarına giderek daha fazla yer verildi. 2003 yılından itibaren Sosyoloji Dergisi yılda iki kez çıkarıldı. Yine bu dönemde sosyoloji disiplininin Türkiye’de gelişiminde ve kurumlaşmasında emeği bulunan pek çok akademisyenin konuk edildiği, günümüz itibariyle sayısı 60’ı aşan ‘Sosyoloji Günleri’ başlıklı akademik konferanslar dizisi başlatıldı.
Bu çalışmalar 2011’de Sosyoloji Bölüm başkanlığına atanan Prof. Dr. İsmail Coşkun tarafından zenginleştirilerek ve çeşitlendirilerek sürdürüldü. Bugün Sosyoloji Dergisi düzenli bir yayın periyoduna kavuşmuş, içeriği zenginleşmiş, akademik indekslerde taranan bir dergi haline gelmiş, Sosyoloji Bölümü’nün ev sahipliği yaptığı bilimsel konferans ve tartışma toplantıları çeşitlenerek süreklilik kazanmış, Sosyoloji Araştırma Merkezi’nin alt yapısı kurulmuş, pek çok sosyolojik araştırma gerçekleştirmiş bir yapıya kavuşmuştur. Sosyoloji Bölümü ders programı günümüz toplumsal ve akademik gelişmelerine uygun olarak güncellenmiş, çeşitlendirilmiştir. Mevcut lisansüstü ders programları güncellenmiş ve Yüksek Lisans ve Doktora düzeyinde yeni tezli-tezsiz lisansüstü programları açılmıştır.
Halihazırda Bölüm Başkanlığı görevi Prof. Dr. Yücel Bulut tarafından yürütülmektedir.
23 Mart 1876'da Diyarbakır'da doğdu. Eğitimine Diyarbakır'da başladı, amcasından geleneksel İslam ilimlerini öğrendi. 1895'te İstanbul'a giderek Baytar Mektebi'ne kaydoldu; burada İbrahim Temo ve İshak Sükûti ile tanıştı, Jön Türklerden etkilenerek İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne katıldı. Muhalif eylemleri nedeniyle 1898'de tutuklandı, bir yıl cezaevinde kaldı ve 1900'de Diyarbakır'a sürgün edildi; 1908'e kadar burada küçük memuriyetlerde çalıştı. II. Meşrutiyet'ten sonra İttihat ve Terakki'nin Diyarbakır şubesini kurdu ve Peyman gazetesini çıkardı. 1909'da Selanik'teki kongreye Diyarbakır delegesi olarak katıldı, bir yıl sonra cemiyetin merkez yönetim kuruluna seçildi. 1910'da kuruluşuna öncülük ettiği İttihat ve Terakki İdadisi'nde sosyoloji dersleri verdi, Genç Kalemler dergisini çıkardı. Türk Ocağı'nın kurucuları arasında yer aldı; Türk Yurdu, Halka Doğru, İslam Mecmuası, Millî Tetebbular Mecmuası, İktisadiyat Mecmuası, İçtimaiyat Mecmuası ve Yeni Mecmua'da yazdı. Darülfünun-ı Osmanî'de (bugün İstanbul Üniversitesi) sosyoloji dersleri verdi; 1914'te Sosyoloji Bölümü'nü, 1915'te İçtimaiyat Darülmesaisi'ni kurdu. 1919'da İngilizler tarafından Malta'ya sürgün edildi. İki yıllık sürgünün ardından Diyarbakır'a döndü ve Küçük Mecmua'yı çıkardı. 1923'te Maarif Vekâleti Telif ve Tercüme Heyeti başkanlığına atanarak Ankara'ya gitti; aynı yıl Diyarbakır mebusu olarak İkinci Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Başlıca eserleri: Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak, Türkçülüğün Esasları, Türk Medeniyeti Tarihi. Kısa süren bir hastalığın ardından 25 Ekim 1924'te İstanbul'da vefat etti.

28 Şubat 1886'da İstanbul Cihangir’de doğdu. Vefa Lisesi’nin ardından 1908'de Darülfünun (bugün İstanbul Üniversitesi) Fen Fakültesi bitkibilim bölümünü bitirdi. II. Meşrutiyet’in ilanından kısa süre önce Darülmuallimîn-i İptidaiye’ye (ilk öğretmen okulu) yazı (hat) öğretmeni olarak atandı; sonraki yıllarda eğitimbilim, öğretim yöntemleri ve elişi derslerini de yürüttü. 1910'da Maarif Nezareti adına incelemeler yapmak üzere Avrupa’ya gönderildi. Dönüşünde, dönemin eğitim ve öğretim anlayışını kökünden sarsan Talim ve Terbiyede İnkılâp’ı (1912) yayımladı. 1913'te Darülfünun terbiye (pedagoji) müderrisliğine atandı ve 1933 üniversite reformuna kadar burada ders verdi; Darülfünun’un ıslahı çalışmalarında Ziya Gökalp’le birlikte yer aldı. 1920-1923 arasında dört kez Edebiyat Fakültesi dekanlığına, 1923'te rektörlüğe seçildi ve Cumhuriyet döneminin ilk rektörü oldu; rektörlükten kısa süre önce atandığı Maarif Vekâleti müsteşarlığını kabul etmedi. 1933 üniversite reformuyla kadro dışı kaldı; çalışmalarını kitaplarına ve çıkardığı Yeni Adam dergisine yöneltti. Durkheim ve Gökalp çizgisini izleyen sosyoloji çalışmaları yaptı; Sosyoloji (1939) adlı kitabını yayımladı, Durkheim’ın Sosyoloji Metodunun Kaideleri’ni Yeni Adam’da tefrika etti. 1941-1943 arasında Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde eğitimbilim kürsüsünü yürüttü. 1943-1950 arasında Afyon ve Kırşehir milletvekilliği yaptı, ardından 1957'ye kadar Türk Dil Kurumu terim kolu başkanlığını sürdürdü. 1957'de Kur’an’ı Türkçeye çevirdi. Eğitimbilimden toplumbilime, sanattan felsefeye uzanan alanlarda ve roman, öykü, oyun türlerinde yüz otuzu aşkın kitap, dört binin üzerinde makale yazdı. 1 Nisan 1978'de vefat etti.

1890'da Isparta'da doğdu. Fransa'da Lyon Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ni bitirdi. Basın hayatına Fransa'da yayımlanan Progrès gazetesindeki yazılarıyla başladı. 1916'da İstanbul'a dönünce Maarif Nezareti Telif ve Tercüme Dairesi'nde görev aldı, ardından Darülfünun İçtimaiyat (Sosyoloji) Bölümü'nde öğretim üyesi oldu. 1918'de arkadaşlarıyla Akşam gazetesini kurdu ve başyazarlığını üstlendi; Kurtuluş Savaşı yıllarında yazılarıyla Millî Mücadele'yi destekledi. 1928'de Sivas milletvekili olarak TBMM'ye girdi. 1932'de Cenevre Silahsızlanma, 1936'da Montreux konferanslarına Türkiye delegesi olarak katıldı. 1947-1950 arasında dışişleri bakanlığı yaptı. Sosyoloji (1936) adlı kitabı uzun yıllar ortaöğretimde ders kitabı olarak okutuldu. 21 Eylül 1953'te vefat etti.
1891'de doğdu. 1911'de Mülkiye'yi (bugün Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) bitirdi ve İstanbul liselerinde öğretmenlik yaptı. 1915'te İstanbul Darülfünunu'nda sosyoloji ve felsefe doçentliğine atandı, bir süre sonra profesör oldu. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Dairesi başkanlığı ve müsteşarlığı, Yüksek Muallim Mektebi müdürlüğü, Siyasal Bilgiler Okulu müdürlüğü ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi dekan vekilliği görevlerinde bulundu. VI. (ara seçim), VII. ve VIII. dönemlerde Zonguldak milletvekili seçildi; Gümrük ve Tekel ile İçişleri bakanlıkları yaptı. Mülkiye'de uzun yıllar sosyoloji okuttu. 1965'te vefat etti.

1891'de doğdu. Ortaöğrenimini Galatasaray Lisesi'nde tamamladı, 1907'de İstanbul Hukuk Fakültesi'ne girdi. 1918'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne müdür olarak atandı; aynı yıl istifa ederek Tıp Fakültesi ve Mülkiye Mektebi'nde Fransızca öğretmenliğine başladı. Yaklaşık üç ay sonra, 1919'da Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'ne felsefe tarihi profesörü olarak döndü ve ölümüne kadar bu görevde kaldı. Ziya Gökalp'in ardından Türkiye'de sosyoloji ve felsefenin özgün bir çizgide gelişmesi için çalıştı; çalışmaları felsefe, ahlak ve sosyoloji alanlarında yoğunlaştı. Başlıca eserleri: İçtimaiyat, Muasır Hayat ve Büyük Adamlar, Ahlak Felsefesi, Felsefe Tarihi. 1930'da vefat etti.

1901'de doğdu. İstanbul Sultanisi'ni (İstanbul Lisesi) 1918'de, Mekteb-i Mülkiye'yi (bugün Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) 1921'de bitirdi. Aynı yıl Darülfünun-ı Osmanî (bugün İstanbul Üniversitesi) Edebiyat Fakültesi Beşerî Coğrafya Kürsüsü'ne asistan oldu; aynı fakültede felsefe tarihi ve sosyoloji öğrenimi gördü. 1933'e kadar sosyoloji, felsefe, tarih ve coğrafya öğretmenliği yaptı. Umumi İçtimaiyat (1931) ve Türk Tefekkürü Tarihi (1932-1933, 2 cilt) yayımlandıktan sonra 1934'te uzmanlık eğitimi için Almanya'ya gitti. Dönüşünde, 1935'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Tefekkür Tarihi Kürsüsü'ne doçent olarak atandı; 1944'te profesör, 1957'de ordinaryüs profesör oldu. 1938-1943 arasında İnsan dergisini yayımladı, Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi'ni yönetti. 1960 askerî müdahalesinin ardından 147'ler arasında üniversiteden uzaklaştırıldı. 1973'te Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden emekli oldu. Türk düşünce tarihi üzerine çalışmalarıyla sosyal bilimlere katkıda bulundu. 5 Haziran 1974'te İstanbul'da vefat etti.
1901'de Erzurum'un Tortum ilçesine bağlı Çamlıyamaç köyünde doğdu. Babasının memuriyeti nedeniyle ilköğrenimini Erzincan ve Hakkâri'de gördü; Malatya İdadisi ve Kayseri Sultanisi'nden sonra öğrenimini İstanbul Gelenbevi Sultanisi'nde sürdürdü. 1922'de Posta-Telgraf Mektebi'ni bitirerek Galatasaray Postanesi'nde göreve başladı; aynı yıl girdiği İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nden 1924'te mezun oldu. Eylül 1926'dan 1929 sonuna kadar Ankara Erkek Lisesi ve Ankara Kız Lisesi'nde felsefe, sosyoloji ve edebiyat öğretmenliği yaptı. 1930 başında yurt dışı doktora sınavını kazanarak Strasbourg Üniversitesi'ne gönderildi. 1933'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İçtimaiyat ve Ahlak doçentliğine atanarak Sosyoloji Bölümü'nün o dönemki kürsüsünde göreve başladı. 1934'te İş dergisini kurdu; 1936'da Strasbourg'da Ziya Gökalp'in hayatı ve sosyolojisi üzerine teziyle doktorasını tamamladı. 1937'de yeni kurulan İktisat Fakültesi'ne Sosyoloji ve Komün Bilgisi doçenti olarak geçti; Edebiyat Fakültesi'nde ahlak dersleri vermeyi 1945'e kadar sürdürdü. 1942'de profesör oldu, 1944'te İktisat Fakültesi Sosyoloji ve Sosyal Siyaset Kürsüsü'ne geçti. 1947-1949 arasında İktisat Fakültesi dekanlığı, ayrıca İktisat ve İçtimaiyat Enstitüsü ile Gazetecilik Enstitüsü müdürlükleri yaptı. 1958'de ordinaryüs profesör oldu. 6 Haziran 1973'te emekli olana kadar kürsü başkanlığını sürdürdü. 16 Kasım 1974'te İstanbul'da vefat etti.
1909'da doğdu. 1930'da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü bitirdi. Bir süre liselerde felsefe öğretmenliği yaptıktan sonra 1944'te Durkheim konulu teziyle Sosyoloji Bölümü'ne doçent oldu. 1950-1951'de Fransa'da Sorbonne Üniversitesi ve École Pratique des Hautes Études'de çalıştı. Sosyoloji kongrelerine incelemeleriyle katıldı, ABD'de bazı üniversitelerde konuk profesör olarak ders verdi. Dönüşünde, 1960'ta profesör ve Sosyoloji Bölümü başkanı oldu. Moreno'dan yaptığı çeviriyle sosyometriyi Türkiye'de tanıttı ve Amerikan deneysel sosyolojisindeki gelişmeleri aktardı; sosyometrinin Türkiye'deki öncüsü kabul edilir. Başlıca eserleri: Mantık (1945), Sosyal Doktrinler Tarihi (1947-1948), Sosyoloji Tarihi (1956), Sanat ve Düşünce (1957), Sanat ve Fikir İşçileri (1961). 1972'de, üniversite adına Cenevre'de yürüttüğü çalışmalar sırasında vefat etti.

1914'te Nizip'te doğdu. Nizip Cumhuriyet İlkokulu'nu 1926'da, Adana Öğretmen Okulu'nu 1931'de, Ankara Gazi Terbiye Enstitüsü Edebiyat Bölümü'nü 1935'te bitirdi. 1936-1944 arasında Yozgat, Çorum, İzmir ve İstanbul'da ortaokul öğretmenliği yaptı; bu sırada İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü de bitirdi (1944). Atatürk ve Haydarpaşa erkek liselerinde felsefe öğretmenliği yaptı. 1946'da Sosyoloji Bölümü'ne asistan olarak girdi; 1949'da doktorasını tamamladı, 1953'te doçent, 1961'de profesör oldu ve 1982'de emekliye ayrıldı. Yeni Sabah, Cumhuriyet, Milliyet, Son Telgraf ve Güneş gazetelerinde yazdı. İlk şiirleri İsmail Habib Sevük'ün Adana'da çıkardığı Maarif Mecmuası'nda yayımlandı. Şiir ve yazıları, 1942-1944'te yayın müdürlüğünü yaptığı Değirmen'in yanı sıra Servet-i Fünûn, Varlık, Yön, Hisar ve Türk Yurdu gibi dergilerde çıktı. Realite dergisinde yayımlanan "Seyahate Davet" şiiriyle birincilik kazandı. 2020'de vefat etti.

1939'da Malatya'da doğdu. Cağaloğlu Büyük Reşit Paşa İlkokulu'nun ardından girdiği Galatasaray Lisesi'nden 1959'da mezun oldu. Bir dönem gazete ve dergilerde sinema yazıları yazdı, 1960'larda bir süre Fransa'da bulundu. 1968'de "Doğu-Batı Çatışmasında Yunanlılığın Yeri" başlıklı bitirme teziyle Sosyoloji Bölümü'nden mezun oldu. 1969'da İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Davranış Bilimleri Kürsüsü'nde asistan ve uzman olarak çalışmaya başladı. 1971'de "Doğu'da Yerleşik ve Göçebe Toplumların Sosyolojik Özellikleri Üzerine Sosyolojik Bir Deneme" başlıklı teziyle doktorasını tamamladı. 1972'de Sosyoloji Bölümü'ne asistan olarak girdi; 1976'da "Toplum Farklılaşmaları ve Din Olayı" çalışmasıyla doçent, 1988'de "Sosyolojinin Ana Başlıkları" çalışmasıyla profesör oldu. 1982-1993 arasında bölüm başkanlığı yaptı, 1998'de kendi isteğiyle emekliye ayrıldı. Başlıca eserleri: Asya Tarihinde Su Boyu Ovaları ve Bozkır Uygarlıkları, Toplum Farklılaşmaları ve Din Olayı, Sosyolojide Yöntem Tartışmaları, Sosyolojinin Ana Başlıkları, Türk Sosyolojisinin Ana Sorunları. 7 Eylül 2002'de vefat etti.
15 Haziran 1940'ta doğdu. 1958-1963 arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe-Sosyoloji Bölümü'nde okudu ve mezun olduğu yıl Sosyoloji Bölümü'ne asistan olarak girdi. 1967'de "Sosyal Sınıf Kriterleri" başlıklı teziyle doktorasını tamamladı. 1968-1969'da Columbia Üniversitesi'nde sosyal bilimlerde araştırma yöntem ve teknikleri üzerine çalıştı. 1968'de din ve Türk toplumu üzerine araştırmasıyla Milliyet gazetesinin Karacan Armağanı'nı aldı. Osmanlı toplum yapısı, sosyal sınıflar, köylülük, din-laiklik ilişkisi ve insan hakları üzerine çalıştı. Başlıca eserleri: Dinin Türk Toplumuna Etkileri (1968), Osmanlı Toplum Yapısı (1970), Türkiye'de Siyasal Partilerin Sosyal Temelleri (1971), Türkiye'de Köylülüğün Maddi Temelleri (1971), Toplumbilimlerinde Yöntem (1989).

1940'ta doğdu. Notre Dame de Sion Fransız Kız Lisesi'nde okudu; lise öğrencisiyken Fransız yazar Françoise Sagan'dan etkilenerek ilk romanını yayımladı. 1964'te İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nü bitirdi ve aynı bölüme asistan olarak girdi. Doktora çalışmasının fakülte kurulunca reddedilmesi üzerine üniversiteden ayrıldı.

1942'de doğdu. 1969'da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nden mezun oldu. Ana dalı Genel Sosyoloji'nin yanı sıra Tecrübî Sosyoloji dalında sosyoloji tarihi, sanat sosyolojisi, edebiyat sosyolojisi ve sosyal ahlak dersleri aldı. Dil sınavını kazanarak aynı bölümde doktoraya başladı; 1977'de "Göçebelerde Sosyal ve Siyasi Kuruluş" başlıklı teziyle doktor unvanını aldı. 1978'de bölüme asistan doktor olarak girdi. 1982-1983'te Bursa Uludağ Üniversitesi'nde, 1983-1984'te YÖK görevlendirmesiyle Elazığ Fırat Üniversitesi'nde, 1985-1995 arasında Mimar Sinan Üniversitesi'nde sosyoloji dersleri verdi. Bölümde Sosyometri Anabilim Dalı başkanlığı yaptı. Emekliliğinin ardından bölümde yüksek lisans ve doktora dersleri vermeyi sürdürdü.
1942'de Bursa'da doğdu. İlkokulu Bursa'da, orta ve lise öğrenimini İstanbul Sankt Georg Koleji'nde tamamladı. Lisans eğitimini 1963-1967 arasında Almanya'da Frankfurt Üniversitesi'nde gördü; 1981-1988 arasında aynı üniversitede toplum bilimleri alanında doktorasını tamamladı. Çeşitli işlerde çalıştıktan sonra 1989'da İstanbul Üniversitesi Uygulamalı Sosyoloji Anabilim Dalı'nda yardımcı doçent olarak göreve başladı; 1991'de doçent, 1998'de profesör oldu. Sosyoloji Bölümü'nde lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde dersler verdi. Ekim 2009'da yaş haddinden emekli oldu. 2021'de vefat etti.
1943'te Kilis'te doğdu. Millî Eğitim Bakanlığı Planlama, Araştırma ve Koordinasyon Dairesi'nde çalıştı, Erzincan Millî Eğitim Müdürlüğü'nde eğitim uzman yardımcılığı yaptı. Akademik hayatına 1977'de İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nde başladı; 1984'te Malatya İnönü Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'ne geçti ve 1988'de burada yardımcı doçent oldu. 10 Ocak 2010'da emekliye ayrıldı.

1944'te Balıkesir'de doğdu. 1955'te Edremit İstiklal İlkokulu'nu, 1958'de Edremit Ortaokulu'nu, ardından Edremit Lisesi'ni bitirdi. Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde, doktorasını 1971-1975 arasında Sosyoloji Bölümü'nde tamamladı. 1977'de Sosyoloji Bölümü'nde göreve başladı; 1982'de yardımcı doçent, 1985'te doçent, 1992'de profesör oldu. 27 Şubat 1996'dan emekliye ayrıldığı 2011'e kadar bölüm başkanlığı, 2005-2011 arasında Edebiyat Fakültesi dekanlığı yaptı. Emekliliğinin ardından lisansüstü dersler vermeyi sürdürdü.
Fügen Berkay (d. 1945)
1945'te doğdu. İlköğrenimini İzmir'de, orta ve yükseköğrenimini İstanbul'da tamamladı. 1967'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü bitirdi ve aynı yıl, sertifika sınavlarını daha önce verdiği Sosyoloji Bölümü'ne asistan olarak girdi. Doktora ve doçentlik çalışmalarını bu bölümde tamamladı. 1976-1978'de İsviçre hükümetinden kazandığı bursla, üniversitesinden izinli olarak Prof. Dr. M. Bassand ile çalıştı. 1984'te kendi isteğiyle, Sosyoloji Bölümü'nü kurmak üzere İnönü Üniversitesi'ne geçti; 1984-1996 arasında burada öğretim üyeliği ve bölüm başkanlığı, 1989-1992 arasında rektör yardımcılığı yaptı. 1996'da Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nde göreve başladı, 2011'de emekliye ayrıldı.
16 Aralık 1946'da İstanbul Üsküdar'da doğdu. İlköğrenimine 1952'de Şişli Terakki İlkokulu'nda başladı, 1957'de Üsküdar Sultantepe İlkokulu'nda tamamladı; 1957-1963 arasında Çamlıca Kız Lisesi'nde ortaokul ve liseyi okudu. 1963'te İstanbul Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne girdi, hazırlık sertifikasının ardından 1965'te Sosyoloji Bölümü'ne geçti. 17 Eylül 1969'da bölümde asistan olarak göreve başladı; 22 Temmuz 1975'te "Cevdet Paşa'nın Cemiyet ve Devlet Görüşü" başlıklı teziyle doktorasını aldı. 31 Mayıs 1982'de yardımcı doçent, 19 Eylül 1985'te doçent, 5 Kasım 1992'de profesör oldu. 1991-1999 arasında Kurumlar Sosyolojisi Anabilim Dalı başkanlığı, 1993-1996 arasında bölüm başkanlığı, 1996-1999 arasında Sosyoloji Araştırma Merkezi müdürlüğü yaptı. 1999'da emekli oldu. Başlıca eserleri: Cevdet Paşa'nın Cemiyet ve Devlet Görüşü (1975), Babam Cemil Meriç (1992), 21. Yüzyılın Eşiğinde Sosyoloji Konuşmaları (1994), Türkiye Kanatlarınızın Altında (1997), Seyyahların Aynasında Şehirlerin Sultanı İstanbul (2010).
İsmail Coşkun (d. 1959)
1959'da Adana'nın Kozan ilçesinde doğdu. İlk ve ortaöğrenimini Kozan'da tamamladı. 1977'de girdiği İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nden 1981'de mezun oldu. 4 Kasım 1986'da aynı bölümün Kurumlar Sosyolojisi Anabilim Dalı'nda araştırma görevlisi olarak göreve başladı. 1987'de "Niyazi Berkes'te Doğu-Batı Meselesi" başlıklı teziyle yüksek lisansını, 1991'de "Modern Devletin Doğuşu" başlıklı teziyle doktorasını tamamladı. 1991'de yardımcı doçent, 3 Kasım 1998'de Genel Sosyoloji ve Metodoloji alanında doçent, 1 Ekim 2009'da profesör oldu. 2011-2026 arasında bölüm başkanlığı yaptı; İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi'nin baş editörlüğünü yürüttü. 2026'da emekli oldu. Modernleşme kuramları, modern devlet ve siyaset sosyolojisi üzerine çalıştı. Başlıca eserleri: Modern Devletin Doğuşu (1997), 75. Yılında Türkiye'de Sosyoloji (yayına hazırlayan, 1991).
Özgörev (Misyon)
Toplumsalın bilimsel bilgisini üretmek, toplumsal olgulara dair sosyolojik bilginin sınırlarını genişletecek bilimsel araştırmalar yürütmek; toplumsal olguların bilimsel araştırmasını yapabilecek yeterlikte akademik birikime ve entelektüel donanıma sahip araştırmacılar yetiştirmek; toplumsal sorunlara dair bilimsel araştırmalar yapmak ve ‘iyi’ bir toplum hedefine yönelik çözüm odaklı bilimsel öneriler geliştirip sunmak.
Özgörü (Vizyon)
Teorinin tarihselliğini ihmal etmeyen evrensel bir perspektifle kamu çıkarını ve toplum yararını merkeze alan sosyolojik bilginin gelişimine katkı yapacak bilimsel araştırmalar gerçekleştirmek; yüksek akademik donanımlı araştırmacılar yetiştirmek; bilimsel çalışmaları ve üretimleriyle ulusal ve uluslararası sosyalbilim çevrelerinde saygın bir konuma ulaşmak.
ÖA 1. Sosyoloji disiplininin gerektirdiği temel kavram, kuram ve yöntem bilgisine ve sosyolojik tahayyüle sahip,
ÖA 2. Toplumsala çok yönlülüğü dikkate alan eleştirel bir perspektiften bakabilme, analiz edebilme, argüman oluşturabilme, yorumlayabilme, sonuç çıkarabilme ve problem çözebilme becerilerine sahip,
ÖA 3. İçinde yaşadıkları toplumu tanıma ve anlama becerilerine sahip, Türkiye toplumunun gerçekliğiyle tarihsel sosyolojik bir ilişki kurabilen,
ÖA 4. Sosyoloji araştırma, yöntem ve tekniklerinin kuramsal bilgisine ve uygulama deneyimine sahip, uygun sosyolojik yöntem ve araştırma tekniklerini seçebilme ve çağdaş bilişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanabilen,
ÖA 5. Ulusal-uluslararası ve tarihsel-güncel düzeylerde toplumsal, ekonomik, siyasal, kültürel ve teknik gelişmeleri analitik bir perspektifle takip edebilen ve gözlemleyebilen,
ÖA 6. Muhatap kişi ve kurumlar tarafından doğru anlaşılabilecek şekilde kendini yazılı ve sözlü olarak ifade edebilme becerisine sahip,
ÖA 7. Alanındaki mesleki ve teknik gelişmeleri takip edebilecek düzeyde en az bir yabancı dil öğrenmenin gerekliliği konusunda bilinçli,
ÖA 8. Yaşam boyu öğrenme ilkesi gereğince, alanındaki gelişmeleri yakından takip edebilen ve her türlü bilgi kaynağından yararlanabilen,
ÖA 9. Bireysel ve kolektif araştırma yapabilme ve uygulayabilme becerisine sahip,
ÖA 10. Meslekî sorumluluklarına ve etik değerlere riayet eden,sosyologlar yetiştirmeyi amaçlamaktadır.
PÇ 1.Sosyolojiye ilişkin temel bilgi ve birikim,
PÇ 2.Toplumsal olgu, yapı, kurum, aktör ve süreçleri anlama, yorumlama ve çözümleme becerisi,
PÇ 3.Toplumsal sorunlara ilişkin eleştirel, çok yönlü ve çözümleyici yaklaşım geliştirerek araştırma ve öneri sunma becerisi,
PÇ 4.Sosyolojide araştırma yöntemlerinin ve tekniklerinin kuramsal bilgisini ve deneyimini edinmiş olarak uygun yöntem ve araştırma tekniğini seçme ve uygulama becerisi,
PÇ 5.Araştırma ile elde edilen nitel ve nicel verileri çözümleme, yorumlama ve raporlama becerisi,
PÇ 6.Sosyoloji alanında ulusal ve uluslararası ölçekte güncel teorik ve ampirik yenilikleri takip edebilme becerisi,
PÇ 7.Sosyoloji alanındaki uluslararası kuramsal tartışmaları ve uygulamaları takip edebilecek ve meslektaşlarıyla iletişim kurabilecek düzeyde yabancı dil öğrenmenin önemine dair farkındalık,
PÇ 8.Güvenli ve güncel araç ve hizmetleri kullanarak bilgi toplama, biriktirme, ayıklama, üretme ve yayma becerisi,
PÇ 9.Muhatapları ile yazılı ve sözlü iletişim kurma becerisi,
PÇ 10.Yaşam boyu öğrenme ilkesinin gereği olarak bilimsel ve teknolojik gelişmeleri yakından izleme ve kendini sürekli yenileme bilinci,
PÇ 11.Eğitim-istihdam ilişkisi bağlamında emek-iş piyasasının beklentilerini karşılayacak bilgi birikimi, donanımı ve yetkinliği,
PÇ 12.Bireysel olarak ve takımlarda etkin bir biçimde çalışabilme ve gerektiğinde sorumluluk üstlenip inisiyatif alma becerisi,
PÇ 13.Disiplinlerarası çalışmanın öneminin kavrama ve disiplinlerarası çalışmalar yapabilme becerisi,
PÇ 14.Yerel ve küresel güncel sorunlar, evrensel ve toplumsal değerler ve mesleki etik ilkeler hakkında farkındalık, kazandırmayı amaçlamaktadır.
PÖ 1.Sosyolojiye ilişkin temel bilgilere, kavramlara ve yaklaşımlara ilişkin bilgi sahibi olma,
PÖ 2.Klasik sosyoloji teorilerine derinlemesine nüfuz etme ve çağdaş sosyal teorideki tartışmalara vâkıf olma,
PÖ 3.Sosyolojik araştırma ve çözümleme için temel epistemolojik, metodolojik ve kuramsal bakış açılarını işe koşabilme, gerekli araştırma ve veri analiz yöntemlerini kullanabilme, bilimsel araştırma neticesinde elde edilen ampirik ve kuramsal sonuçları muhatapları ile paylaşabilme,
PÖ 4.Aile, ekonomi, siyaset, din, kültür, eğitim, kent, hukuk, demografya, göç, sağlık, iletişim, beden, toplumsal benlik, edebiyat, sanat, tüketim gibi sosyolojinin temel alanlarına ilişkin bilgi sahibi olma,
PÖ 5.Türkiye’nin toplumsal tarihi, toplumsal yapısı, çağdaş dünya içerisindeki özgün yeri ve Türk sosyoloji, felsefe ve düşünce gelenekleri hakkında bilgi sahibi olma,
PÖ 6.Yeni politika önerileri geliştirmeye imkân veren nitelikli araştırma projeleri tasarlayabilme, uygulayabilme ve elde edilen verileri uygun yöntem ve teknikleri kullanarak analiz edebilme,
PÖ 7.Toplumsal ilişkilerin, süreçlerin ve yapıların işleyiş biçimlerini ve toplumsal politikaların etkilerini ve sonuçlarını değerlendirebilme,
PÖ 8.Tarih, felsefe, psikoloji, antropoloji, pedagoji, edebiyat, siyaset, hukuk, iktisat, coğrafya, uluslararası ilişkiler vb. disiplinlerle ilişki kurabilme,
PÖ 9.Sosyolojinin alt branşları ve farklı disiplinlerden meslektaşlarıyla birlikte çalışabilme.